ՄԻԱՎ-ի դեմ պատվաստանյութի նոր փորձարկումը 99% արդյունավետություն է ցույց տվել
17:38 3 դեկտեմբերի, 2024Էմորիի համալսարանի գիտնականները ՄԻԱՎ վարակի կանխարգելման համար նոր դեղամիջոցի՝ Լենակապավիրի կլինիկական փորձարկումներ են անցկացրել: Gilead Sciences դեղագործական ընկերության կողմից աջակցվող աշխատությունը հրապարակվել է New England Journal of Medicine ամսագրում։ Այն ապացուցում է, որ պատվաստանյութը կարող է վիրուսից պաշտպանել նույնիսկ խոցելի խմբերին։
Կլինիկական փորձարկումներին մասնակցել է 3265 մարդ՝ ԱՄՆ-ից, Հարավային Աֆրիկայից, Մեքսիկայից, Բրազիլիայից և Թաիլանդից: Մասնակիցները պատահականության սկզբունքով բաժանվել են երկու խմբի՝ առաջինը ստացել է Լենակապավիրի ներարկումներ յուրաքանչյուր 26 շաբաթը մեկ, երկրորդը` ամեն օր ընդունել է հակառետրովիրուսային Truvada դեղամիջոցը: Լենակապավիր ընդունած 2179 մարդկանցից երկուսն ի վերջո վարակվել են (մեկ տոկոսից պակաս): Երկրորդ խմբում 1086 մարդուց ինը (17%) վարակվել է։
Հայտնի է, որ հակառետրովիրուսային դեղամիջոցների արդյունավետությունը կախված է ռեժիմի խստիվ պահպանումից, սակայն շատերը մեկ տարի անց դադարեցնում են ամենօրյա դեղահաբերը սոցիալական և տնտեսական գործոնների պատճառով: Լենակապավիրի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն կարող է ենթամաշկային կիրառվել տարին միայն երկու անգամ:
Լենակապավիրը հանդես է գալիս որպես արգելակիչ, որը կանխում է կապսիդի ոչնչացումը, սպիտակուցային պատյան, որը պաշտպանում է վիրուսի գենետիկական նյութը և հեշտացնում է դրա առաքումը թիրախային բջիջ: Բջիջ մտնելուց հետո կապսիդը ոչնչացվում է՝ վիրուսի գենոմն ազատելով ցիտոպլազմայի մեջ, որտեղ վիրուսը սկսում է օգտագործել բջջային ռեսուրսները իր վերարտադրության համար: Ի հակադրություն, PrEP դեղամիջոցները, ինչպիսիք են Truvada-ն և Descovy-ն, աշխատում են այլ մեխանիզմով. դրանք արգելափակում են հակադարձ տրանսկրիպտազի ֆերմենտը, որը պատասխանատու է հյուրընկալող բջջի ԴՆԹ-ում վիրուսային գեների ներդրման համար:
Արդյունքները ցույց են տալիս, որ օրական երկու անգամ ներարկումները կանխարգելման սովորական մեթոդների համեմատ 96%-ով նվազեցնում են վարակվելու վտանգը։ Գիտնականները հույս են հայտնել, որ նոր դեղամիջոցը կոմերցիոն օգտագործման համար կհաստատվի արդեն 2025թ.-ին և կդառնա նախաակտիվ պրոֆիլակտիկայի մաս՝ կանխելով ներարկում ստացողին սեռական շփման միջոցով վիրուսը ձեռք բերելը: Սակայն, այս պահին հետազոտողները նշում են, որ ամենակարևոր խնդիրը դեղամիջոցի հասանելիության բարձրացումն է, քանի որ պատվաստանյութի տարեկան չափաբաժնի արժեքը գերազանցում է 40,000 դոլարը:
Այս ուսումնասիրությունը 3-րդ փուլի, կրկնակի կույր, պատահականացված ՆՊԱՏԱԿ 1 հետազոտության շարունակությունն է, որն իրականացվել է Gilead Sciences, Inc.-ի կողմից: Նախորդ կլինիկական փորձարկումը ցույց է տվել, որ Լենակապավիրը 100% արդյունավետ է ՄԻԱՎ վարակի կանխարգելման գործում և գերազանցում է բոլոր հասանելի դեղամիջոցներին:
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ մինչև 2023 թվականը ՁԻԱՀ-ը, որն առաջանում է մարդու իմունային անբավարարության վիրուսով, կսպանի մոտ 40,4 միլիոն մարդու։ Նույն ժամանակահատվածում աշխարհում մոտավորապես 39 միլիոն մարդ ապրում էր ՄԻԱՎ-ով, որից 29,8 միլիոնը ստանում էր հակառետրովիրուսային թերապիա: 2022 թվականին ՁԻԱՀ-ից մահացել է մոտ 630 հազար մարդ։