Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես է սոցիալական անհավասարությունն ազդում ուղեղի ծերացման եւ դեմենցիայի առաջացման վրա
14:12 28 դեկտեմբերի, 2024Թրինիթի-քոլեջի (Դուբլին) հետազոտողները միջազգային գործընկերների հետ ուսումնասիրել են, թե ազդում է արդյոք սոցիալական անհավասարությունը մեր ուղեղի վրա։
Հետազոտողների միջազգային խմբի աշխատանքը հրապարակվել է Nature Aging ամսագրում։
Հետազոտությունը պարզել է ուղիղ կապ կառուցվածքային անհավասարության՝ սոցիալ-տնտեսական անհավասարության, որը չափվում է GINI ինդեքսով՝ երկրի մակարդակով, եւ ուղեղի կառուցվածքի եւ կապի փոփոխությունների միջեւ՝ կապված ծերացման եւ դեմենցիայի հետ:
Այս գիտական աշխատանքը նաեւ լույս է սփռում այն բանի վրա, թե ինչպես է սոցիալական անհավասարությունը կենսաբանորեն արմատավորվում, հատկապես Լատինական Ամերիկայում եւ Միացյալ Նահանգներում քիչ ներկայացված բնակչության շրջանում:
Հետազոտողները պարզել են, որ անհավասարության ավելի բարձր մակարդակները կապված են ուղեղի ծավալի եւ կապվածությունների նվազման հետ, մասնավորապես, հետին քունքային եւ փոքր ուղեղային հատվածներում, որոնք կարեւոր են հիշողության եւ ճանաչողական ֆունկցիայի համար: Այս ազդեցություններն ավելի ցայտուն են եղել Լատինական Ամերիկայում՝ ընդգծելով լատինաամերիկացի բնակչության յուրահատուկ խոցելիությունը սոցիալ-տնտեսական սթրեսորների նկատմամբ:
Հետազոտության արդյունքները նաեւ ցույց են տվել, որ Ալցհեյմերի հիվանդությամբ տառապող լատինաամերիկացիներն ամենամեծ ազդեցությանն են ենթարկվում՝ ենթադրելով, որ կառուցվածքային անհավասարության հետ կապված շրջակա միջավայրի պահանջները կարող են սրել նեյրոդեգեներացիան ծերացող պոպուլյացիաներում:
Հակառակը, ավելի մեղմ էֆեկտները, որոնք նկատվում են ճակատային լոբար դեգեներացիայի ժամանակ, հաստատում են այս վիճակում ավելի մեծ գենետիկ ազդեցության վարկածը: Ուղեղի ծավալի եւ կապվածության նվազումը հաճախ նկատվում է դեմենցիայով պացիենտների մոտ եւ կապված է հիվանդության խորացման եւ ծանրության հետ:
Հատկանշական է, որ զգացողությունները պահպանվեել են նաեւ այն բանից հետո, երբ վերահսկվել են անհատական գործոնները, ինչպիսին են կրթությունը, տարիքը, սեռը եւ ճանաչողական ունակությունները՝ ընդգծելով մակրոմակարդակի գործոնների անկախ դերը ուղեղի առողջության ձեւավորման գործում: