Կրծքագեղձի քաղցկեղ. սքրինինգ և ինքնազննում

Ի՞նչ է կրծքագեղձի սքրինինգը

Կրծքագեղձի քաղցկեղի սքրինինգը նախատեսում է կրծքագեղձի քաղցկեղի ախտանշաններ չունեցող, սակայն կրծքագեղձի քաղցկեղի ռիսկի տարիքային խմբին պատկանող կանանց հետազոտություն։

Կրծքագեղձի քաղցկեղի սքրինինգի նպատակն է՝

• հիվանդությունը բացահայտել զարգացման վաղ փուլերում, անհրաժեշտության դեպքում, անցնել համապատասխան բուժում՝ ապահովելու բուժման բարձր արդյունավետությունը և նվազեցնելու հիվանդության անբարենպաստ ելքը։  
• գնահատել կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը, եթե բացակայում են հիվանդության ախտանշանները։

Կրծքագեղձի քաղցկեղի սքրինինգի միջազգայնորեն ընդունված բաղադրիչներն են՝

• կնոջ կողմից, որոշակի տարիքից սկսած, կրծքագեղձի ինքնուրույն հետազոտությունը (կանոնավոր ամսական ինքնազննում),
• բժշկի կողմից կրծքագեղձի կլինիկական զննումը (վիզուալ և գործիքային),
• գենետիկական,      մամոգրաֆիկ, գերձայնային (ԳՁՀ) և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիայի (ՄՌՏ) հետազոտությունները ըստ անհրաժեշտության։

Ո՞ր հետազոտությունները և ինչպիսի՞ հաճախությամբ է պետք անցնել կրծքագեղձի զննումը

Կրծքագեղձի ինքնազննումը  համարվում է արդյունավետ մեթոդ կրծքագեղձի բարորակ և չարորակ նորագոյացությունների ախտորոշման համար

Կրծքագեղձի կանոնավոր ինքնազննում կատարող կանայք, լինելով իրազեկված և տիրապետելով ինքնազննում կատարելու ճիշտ տեխնիկային, կարողանում են կրծքագեղձում ինքնուրույն հայտնաբերել որոշակի վաղ փոփոխություններ։ Յուրաքանչյուր կին պետք է իմանա, որ աﬔն աﬕս՝ դաշտանի ավարտից 2-3 օր անց, հայելու առջև կանգնած պետք է զննի սեփական կուրծքը։ Դաշտանադադարում գտնվող կանայք կրծքագեղձի զննում պետք է կատարեն յուրաքանչյուր ամսվա նույն օրը (օրինակ՝ առաջին, երրորդ կամ հինգերորդ)՝ կանոնավոր պարբերականությամբ։

Կրծքագեղձի ինքնազննումը բաղկացած է մի քանի հերթական գործողություններից՝

• կրծքագեղձերի տեսողական զննում՝ հայելու առջև կանգնած, թևերը դեպի վեր և դեպի վար դիրքերում,
• կրծքագեղձերի ինքնաշոշափում՝ մեջքի վրա պառկած,
• կրծքագեղձերի ինքնաշոշափում օճառաջրով լոգանք ընդունելիս,
• փոփոխությունների հայտնաբերում պտուկն ու արեոլան սեղմելիս, պտուկից արտադրության առկայության ստուգում,
• անութափոսի ավշային հանգույցների վիճակի զննում՝ այտուց, պնդացում և այլն։

 Կրծքագեղձի նորմալ փոփոխությունները՝

• Աﬔնամսյա հորմոնալ փոփոխությունների պատճառով կուրծքը կարող է լցվել, գնդված թվալ և դառնալ զգայուն։
• Հղիության ընթացքում կուրծքը մեծանում և պնդանում է։
• Տարիքի հետ կրծքում գերակայում է ճարպային հյուսվածքը։
• Մարﬓի ընդհանուր քաշի ավելացումը կամ նվազումը կարող են փոխել կրծքագեղձի չափերը։

Շոշափելիս, ուշադրություն դարձրեք Կրծքագեղձի արտասովոր փոփոխություններին, որոնք հնարավոր է վկայում են սկսվող հիվանդության մասին։ Այդ փոփոխությունները  նմանեցնում են կիտրոնի  փոփոխությունների հետ, ուստի դիմեք բժշկի, եթե նկատում եք.

Կատարելով կրծքագեղձի կանոնավոր ինքնազննում՝ հնարավոր է  կրծքագեղձում ինքնուրույն հայտնաբերել որոշակի փոփոխություններ: Հետևեք Ձեր կրծքի առողջությանը․ անգամ աննշան թվացող փոփոխության առկայության դեպքում անհապաղ դիմե՛ք բժշկի:

1. Gierach G, Choudhury P, García-Closas M. Toward Risk-Stratified Breast Cancer Screening: Considerations for Changes in Screening Guidelines. 2019. JAMA https://jamanetwork.com/journals/jamaoncology/article- abstract/2755632
2. What is breast cancer screening?, Centers for Disease Control and Prevention, 2018, https://www.cdc.gov/cancer/breast/basic_info/screening.htm
3. Breast Cancer Screening: Making Sense of Complex and Evolving Evidence, Nehmat Houssami, 2016, ISBN: 9780128022092 https://www.bookdepository.com/Breast-Cancer-Screening-Nehmat- Houssami/9780128022092
4. Know Your Lemons - Nightingale Medical Supplies. (2020, October 15). Nightingale Medical Supplies . https://nightingalemedical.ca/know-your-lemons/