VIVA հիմնադրամը հեռաբժշկության կենտրոններ է բացում Հայաստանի սահմանամերձ մարզերում
17:17 11 ապրիլի, 2025«Մենք այսօր ինը տարեկան ենք։ Սկսել ենք 2016 թվականին՝ Արցախյան քառօրյա պատերազմի ժամանակ։ Մեր շարքերում մոսկվացի բժիշկներն էին, սփյուռքը, մեր ընկերները։ Երրորդ-չորրորդ օրն արդեն սկսեցինք օգնել։ Արցախցի գործընկերները պատմում էին, թե ինչն է պակասում, և մենք ոգևորված որոշեցինք. «Հիմա ամեն ինչ կշտկենք»,- այս խոսքերով է ապրիլի 11-ի ասուլիսը բացել VIVA հիմնադրամի համահիմնադիր Տատյանա Հովհաննիսյանը, որի ժամանակ ներկայացվել է հիմնադրամի նոր նախագիծը։
Այդ ժամանակներից սկսած դրվագային օգնությունը վերածվել է համակարգված գործունեության՝ ընդգրկելով հարյուր հազարավոր մարդկանց ողջ Հայաստանում: 2023 թվականին՝ արցախցիների բռնի տեղահանումից հետո, հիմնադրամը սկսել է կանոնավոր այցելություններ կատարել սահմանամերձ շրջաններ։ Սակայն երեք ամիսը մեկ անցկացվող խորհրդակցությունները չէին լուծում առանցքային խնդիրը․ մշտական դիտարկման բացակայությունը։ Այսպես ծնվեց հեռաբժշկության կենտրոնների գաղափարը։
Ծրագիրը նախատեսում է հեռաբժշկության յոթ կենտրոնի բացում Հայաստանի սահմանամերձ մարզերում։ Յուրաքանչյուր կենտրոն համալրվելու է ժամանակակից սարքավորումներով՝ առցանց խորհրդատվության, ախտորոշման և իրական ժամանակում առողջության դիտարկման համար։ Հեռավոր բնակավայրերի բնակիչները տեսակապով կկարողանան որակյալ բուժօգնություն ստանալ, ինչը զգալիորեն կնվազեցնի մասնագետների մոտ մեկնելու անհրաժեշտությունը։
Առաջին կենտրոնն իր աշխատանքը կսկի Ծավ գյուղում 2025 թվականի ապրիլի 12-ից: Այնուհետև հեռաբժշկության ցանցը կընդգրկի Նորաշենիկ, Խնձորեսկ և Տեղ գյուղերը (Սյունիքի մարզ): Երկրորդ փուլում կենտրոններ կբացվեն Գեղարքունիքի, Տավուշի և Վայոց ձորի մարզերում։ Ընդհանուր առմամբ կբացվի հեռաբժշկության յոթ կենտրոն, իսկ ապագայում դրանց թիվը կավելանա:
Հայ մրցարշավորդ, հիմնադրամի գործընկեր Արթուր Գորոյանի վկայությամբ, նախագիծը ֆինանսավորվում է մեկ տարի հեռանկարով՝ ներառյալ սարքավորումները, դեղամիջոցները և մասնագետների աշխատավարձերը։ Ակնկալվում է, որ ապագայում կստեղծվի նվիրատվության հիմնադրամ, որի նվիրատվությունները չեն ծախսվի, այլ հիմնական կապիտալից ստացվող տոկոսները կապահովեն ծրագրի կայուն աջակցությունը:
Հեռաբժշկության մոդելը երկու մակարդակ է նախատեսում։ Նախ, բժիշկների շարժական թիմն այցելում է բնակավայրեր և հիվանդների ընդունելություն է կազմակերպում: Այնուհետև յուրաքանչյուր գյուղում մշտական հերթապահ բուժքույր է մնում։ Նա պետք է անցկացնի հիմնական հետազոտությունները (օրինակ՝ ԷՍԳ, արյան անալիզ, արյան ճնշման չափումներ), որից հետո տեսակապով հիվանդին կմիացնի Երևանի մասնագետի հետ։ Խորհրդատվությունը, ախտորոշումը և դեղորայքը լիովին անվճար են սահմանամերձ բնակավայրերի բոլոր բնակիչների համար։
Ինը տարի շարունակ VIVA հիմնադրամը օգնություն է ցուցաբերում հազարավոր հիվանդների, սարքավորումներ է մատակարարում մարզային հիվանդանոցներին, զարգացնում է առաջին օգնության ծրագրերը և համագործակցում աշխարհի առաջատար բժշկական հաստատությունների հետ: Այսօր նրա թիմում ընդգրկված են ավելի քան 500 բժիշկներ և ավելի քան 5 հազար կամավորներ տարբեր երկրներից։ Հիմնադրամի նախաձեռնությունները չեն սահմանափակվում միայն բժշկական աջակցությամբ. Այն նաև իրականացնում է անապահով ընտանիքների համար արևային մարտկոցների տեղադրման ծրագրեր, դոնորների ակցիաներ և կրթական ծրագրեր: Ծրագրում ընդգրկված բուժքույրերը շարունակում են աշխատել Առողջապահության նախարարության համակարգում, սակայն լրացուցիչ աջակցություն են ստանում հիմնադրամից, ինչը թույլ է տալիս նրանց մնալ գյուղերում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս կայուն դիտարկման մոդել ստեղծել, որի դեպքում հիվանդները չեն մնա առանց հսկողության նախնական խորհրդատվությունից հետո:
Սահմանամերձ շրջաններում հեռաբժշկությունը ոչ միայն տեխնոլոգիական լուծում է, այլև ռազմավարական քայլ Հայաստանում բժշկական հասանելիության հավասարեցման ուղղությամբ։ Այս մոտեցումը ամրացնում է առողջապահական ողջ համակարգը՝ որակյալ օգնությունը մոտեցնելով նրանց, ովքեր նախկինում դրան անհասանելի էին: