Առանց գլյուտենի գարեջուրը մարսողական խանգարումներ է առաջացնում․ JFCA
17:13 18 դեկտեմբերի, 2025Նույնիսկ առանց գլյուտենի գարեջուրը կարող է փքում և անհանգստություն առաջացնել զգայուն մարդկանց մոտ: Բասկերի երկրի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ գարուց պատրաստված անգլյուտեն գարեջրի մեջ պահպանվում են ֆրուկտանները և ամիլազի ու տրիպսինի ինհիբիտոր սպիտակուցները (ATI)՝ միացություններ, որոնք ընդունակ են հարուցել ստամոքսաղիքային ախտանիշներ: Դրանց պարունակությունը համադրելի է եղել սովորական՝ գլյուտեն պարունակող գարեջրի հետ: Աշխատությունը հրապարակվել է Journal of Food Composition and Analysis (JFCA) ամսագրում:
Առանց գլյուտենի մթերքների հանրաճանաչության աճը ստիպել է գարեջրագործական արդյունաբերությանը մշակել տեխնոլոգիաներ՝ գարու հումքից գլյուտենը հեռացնելու համար: Սակայն, ինչպես ցույց է տվել նոր հետազոտությունը, գլյուտենի բացակայությունը չի նշանակում այլ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների բացակայություն, որոնք կարող են տհաճ ախտանիշներ առաջացնել մարսողական համակարգի բարձր զգայունություն ունեցող մարդկանց մոտ:
GLUTEN3S խմբի հետազոտողները վերլուծել են իսպանական գարեջրի 60 նմուշ՝ ինչպես ավանդական, այնպես էլ անգլյուտեն։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվել է հացահատիկներում բնականորեն առկա նյութերի երկու խմբերին՝ ֆրուկտաններին և ATI սպիտակուցներին։
Ֆրուկտանները բարդ ածխաջրեր են, որոնք բույսերի համար ծառայում են որպես էներգետիկ պաշար։ Դրանք պարունակվում են ցորենի, գարու, սոխի, սխտորի ու բանանի մեջ և օժտված են պրեբիոտիկ հատկություններով։ Սակայն զգայուն աղիներ ունեցող մարդկանց մոտ ֆրուկտանները կարող են փքում, գազագոյացում և որովայնի ցավ առաջացնել։ Այս միացությունները պատկանում են կարճ շղթայով ածխաջրերի խմբին, որոնց սահմանափակումը հաճախ խորհուրդ է տրվում գրգռված աղու համախտանիշ ունեցող պացիենտներին։
ATI սպիտակուցները բույսերի մոտ կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա, սակայն մարդու օրգանիզմում կարող են ակտիվացնել բնածին իմունիտետը։ Մի շարք հետազոտություններ դրանք կապում են գլյուտենի նկատմամբ զգայունության հետ, որն ուղեկցվում է մարսողական անհանգստությամբ, իսկ երբեմն՝ բորբոքային ռեակցիաներով։
Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ սովորական և անգլյուտեն գարեջրի միջև ֆրուկտանների և ATI-ի պարունակության էական տարբերություններ չկան։ Սա նշանակում է, որ անգլյուտեն գարեջուրն անվտանգ է ցելիակիա (գլյուտենի անտանելիություն) ունեցող մարդկանց համար, սակայն կարող է խնդրահարույց մնալ նրանց համար, ովքեր տառապում են մարսողական զգայունությունից։
Ստացված տվյալների հիման վրա հետազոտողներն առաջարկել են լրացուցիչ մակնշում ներդնել, որը թույլ կտա առանձնացնել ֆրուկտանների ցածր պարունակությամբ գարեջուրը։ Նման տեղեկատվությունը կօգներ զգայուն մարսողություն ունեցող սպառողներին ավելի գիտակցված ընտրություն կատարել։