Կետո-սննդակարգի մասին լայնորեն քննադատված հետազոտությունը հետ է կանչվել

Ուսումնասիրությունը 2025 թվականի, որում պնդվում էր, թե կետոգենիկ սննդակարգը չի նպաստում զարկերակներում աթերոսկլերոտիկ վահանիկների առաջացմանը, պաշտոնապես հետ է կանչվել դրա մեթոդների և եզրակացությունների հասցեին հնչած զանգվածային քննադատությունից հետո։ Հանդեսը հայտարարել է, որ հայտնաբերված սխալները չափազանց զգալի են պարզ ուղղմամբ շտկվելու համար, ուստի հոդվածը ամբողջությամբ հետ է կանչվել։

«JACC: Advances» բժշկագիտական հանդեսում հրապարակված աշխատանքը ներառում էր ընդհանուր առմամբ 100 առողջ մարդկանց վերլուծություն, որոնց մոտ կետո-սննդակարգի ֆոնին նկատվել էր խոլեստերինի մակարդակի բարձրացում։ Մեկ տարվա միջակայքով իրականացված սկանավորման օգնությամբ հեղինակները եկել էին այն եզրակացության, որ սննդակարգը կապված չէ զարկերակային վահանիկների առաջացման հետ։

Ընդսմին, այդ եզրակացությունը կտրուկ հակասում էր նախորդ հետազոտություններին և լայն քննարկումներ առաջացրեց գիտական համայնքում։ Քննադատներն անմիջապես մատնանշեցին մեթոդաբանական խնդիրները, ներառյալ՝ տվյալների ընտրողական ներկայացումը, կասկածելի վիճակագրական վերլուծությունը և դիտարկման չափազանց կարճ ժամանակահատվածը։ Մտահոգություններ հնչեցին նաև շահերի հնարավոր բախման և հեղինակներից մեկի գիտական որակավորման վերաբերյալ, որն արտոնագրված բժիշկ չէ։

Հրապարակումից հետո որոշ հեղինակներ հայտարարեցին, որ սկզբնապես տվյալներին ամբողջական հասանելիություն չեն ունեցել և չեն իմացել վերլուծության բոլոր մանրամասները։ Նրանք հայտնեցին, որ արդյունքներին ծանոթացել են միայն հոդվածի լույս տեսնելուց հետո և անմիջապես տեղեկացրել են հանդեսին։ Մինչ հոդվածի հետկանչումը հրապարակվել էր պաշտոնական մտահոգության հայտարարություն։

Ավելի ուշ իրականացվեց տվյալների կրկնակի անկախ վերագնահատում՝ «կույր» վերլուծությամբ։ Թեև հեղինակները պնդում էին, որ թարմացված արդյունքները վերացնում են նախկին դիտողությունները, քննադատները համարեցին, որ հիմնական խնդիրները մնացել են չլուծված, իսկ մեկնաբանությունը նախկինի պես արտացոլում է կանխակալ մոտեցում։

Քննարկումը դուրս եկավ ակադեմիական միջավայրի սահմաններից. հետազոտողների մի մասը հայտարարում է, որ հոդվածի քննարկումը մեծապես թեժացել է սոցիալական ցանցերի ու ակտիվիստական դիրքորոշումների, այլ ոչ թե խիստ գիտության պատճառով։ Մյուսները կարծում են, որ այս դեպքը ցույց է տալիս սննդառության հետազոտություններում թափանցիկության, տվյալների հետ աշխատանքի և շահերի բախման ավելի խորքային խնդիրներ։

Չնայած հոդվածի հետկանչմանը՝ հեղինակների մի մասը շարունակում է պնդել, որ հիմնական եզրակացությունները դեռևս նշանակալի են, մինչդեռ քննադատները պնդում են, որ սկզբնական հայտարարությունները չափազանցված էին և չպետք է ներկայացվեին որպես «դիետոլոգիայում պարադիգմի փոփոխություն»։