Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում կա 1,7 մլն ապահովագրված անձ և շուրջ 8,4 մլն ծառայություն է մատուցվել․ Առողջապահության նախարար

Բարեփոխումների իրականացման առաջին փուլն ընդհանուր առմամբ կարելի է հաջողված համարել, այն անցել է առանց համակարգային լուրջ խափանումների։ Այս մասին հայտարարել է ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը՝ ներկայացնելով ընթացիկ տարվա հունվարի 1-ից գործարկված համընդհանուր առողջապահական ապահովագրության համակարգի ներդրման ընթացքի վերաբերյալ մանրամասն միջանկյալ հաշվետվություն։

Բարեփոխումների առաջին փուլն ու համակարգի գործարկումը

Նախարարի խոսքով՝ բժշկական ապահովագրության առանձնահատկությունն այն է, որ, ի տարբերություն սոցիալական ապահովագրության, այն սկսում է գործել գործարկման պահից անմիջապես հետո. քաղաքացիները գրեթե նույն վայրկյանից սկսում են դիմել բժշկական ծառայություններ ստանալու համար, ինչը համակարգից պահանջում է բարձր պատրաստվածություն կիրառել հենց առաջին իսկ օրվանից։

Նա նշել է, որ ընդհանուր առմամբ գործարկման գործընթացն անցել է «բավականին սահուն»՝ առանց ճգնաժամային խափանումների կամ գերբեռնվածության, որոնք կարող էին ազդել քաղաքացիների համար բժշկական ծառայությունների հասանելիության վրա։

Նախարարն առանձնահատուկ անդրադարձել է բժշկական կազմակերպությունների ներգրավման գործընթացին։ Նրա փոխանցմամբ՝ բժշկական կենտրոնների միացումը համակարգին նույնպես կայուն է ընթանում և շարունակվում է առ այսօր։ Խոսքը վերաբերում է ոչ միայն պետական հաստատություններին, այլև մասնավոր պոլիկլինիկաներին, լաբորատորիաներին և դեղատնային ցանցերին։ Այս փուլը, ինչպես նշել է գերատեսչության ղեկավարը, առանցքային է ողջ երկրում բժշկական ծառայությունների լայն հասանելիությունն ապահովելու համար։

Ծածկույթի ընդլայնումն ու ապահովագրվածների թվի աճը

Անահիտ Ավանեսյանը հիշեցրել է, որ մեկնարկային փուլում նախատեսվում է համակարգում ընդգրկել շուրջ 1,5 միլիոն մարդ։ Սակայն գործարկման առաջին վեց ամիսների ընթացքում շահառուների թիվն աճել է՝ այս պահին հասնելով մոտ 1,7 միլիոնի։ Այս աճը, նախարարի պարզաբանմամբ, պայմանավորված է մի քանի գործոններով։

Առաջին հերթին՝ ավելացել է ռեզիդենտների թիվը, այսինքն՝ այն անձանց, որոնք տարվա ընթացքում ավելի քան 183 օր գտնվում են Հայաստանի տարածքում։ Նման անձինք ավտոմատ կերպով ներառվում են ապահովագրական համակարգում։

Երկրորդ՝ ընդլայնումը տեղի է ունեցել այն քաղաքացիների հաշվին, որոնց եկամուտը գերազանցում է 200 հազար դրամը. նրանք նույնպես ներառվել են համընդհանուր առողջապահական ապահովագրության համակարգում։

Նախարարն առանձնահատուկ անդրադարձել է անհատ ձեռնարկատերերին (ԱՁ)։ Նրանց ընդգրկումը համակարգում սկզբնապես նախատեսվում էր ապրիլից, սակայն ժամկետները տեղափոխվեցին հունիսի 20-ը։ Չնայած դրան՝ շատ ԱՁ-ներ, ըստ նրա, սկսել են համակարգին միանալ նախապես՝ չսպասելով պաշտոնական վերջնաժամկետներին, ինչը վկայում է նոր կանոններին բիզնեսի աստիճանական հարմարվման մասին։

Գերատեսչության ղեկավարը հիշեցրել է նաև համակարգի հետագա ընդլայնման փուլերի մասին. 2027 թվականի հունվարի 1-ից նախատեսվում է ներառել քաղաքացիաիրավական պայմանագրերով աշխատողներին, տաքսի ծառայությունների վարորդներին և բոլոր վարձու աշխատողներին՝ անկախ աշխատավարձի չափից։ Իսկ արդեն 2028 թվականից համակարգը պետք է ընդգրկի երկրի գրեթե ողջ բնակչությանը, այդ թվում՝ գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղվածներին, ուսանողներին և այլ խմբերի։ Նույն այդ ժամանակահատվածում նախատեսվում է դադարեցնել պետական պատվերի ծրագիրը՝ որպես ֆինանսավորման առանձին մեխանիզմ։

Ծառայություններից օգտվելու ցուցանիշներն ու համակարգի ծանրաբեռնվածությունը

Ավանեսյանի փոխանցմամբ՝ 1,7 միլիոն ապահովագրված անձանցից արդեն 842,750-ը հասցրել է օգտվել բժշկական ծառայություններից։ Մատուցված ծառայությունների ընդհանուր քանակը կազմել է 8,399,491 դեպք։ Ըստ նախնական տվյալների՝ կատարողականը կազմել է շուրջ 97,4 միլիարդ դրամ։

Նախարարը նշել է, որ օգտատերերի նման բարձր ակտիվությունը սպասելի էր՝ հաշվի առնելով նոր համակարգի գործարկումը, սակայն դիմելիության դինամիկայի վրա ազդել են նաև արտաքին գործոններ։

Մասնավորապես, ըստ նրա, զգալի ազդեցություն են ունեցել տարածվող այն լուրերը, թե համընդհանուր բժշկական ապահովագրության համակարգը ժամանակավոր բնույթ է կրում և քաղաքական գործընթացներից կամ ընտրություններից հետո կչեղարկվի։ Այս սպասումների ֆոնին մայիսին արձանագրվել է դիմումների կտրուկ աճ, որն իրարանցումային բնույթ է կրել։

Իրավիճակի կայունացումն ու համակարգի դիմակայունության գնահատումը

Ինչպես ընդգծել է նախարարը, վերջին շաբաթներին իրավիճակը կայունացել է։ Սա, գերատեսչության գնահատմամբ, վկայում է այն մասին, որ մայիսյան դիմումների կտրուկ աճը կրել է ավելի շատ էմոցիոնալ և տեղեկատվական բնույթ, ինչպես նաև չի արտացոլել կայուն երկարաժամկետ միտում։

Նա հավելել է, որ հաջորդ վեց ամիսները կարևոր ժամանակահատված կլինեն համակարգի կայունությունն ու այն ակտուարային հաշվարկների ճշգրտությունը գնահատելու համար, քանի որ հենց դրանց վրա է հիմնված այս ամբողջ գործընթացը։

Ֆինանսական կայունությունն ու համակարգի կառավարումը

Նախարարն առանձնահատուկ անդրադարձել է բարեփոխումների ֆինանսական կողմին։ Նրա խոսքով՝ այս պահին համակարգի ծախսերը գտնվում են պլանավորված ցուցանիշների սահմաններում, իսկ ֆինանսավորման մեխանիզմը մնում է լիովին կառավարելի։

Գերատեսչության ղեկավարն ընդգծել է, որ պետությունն ունի բոլոր գործիքները համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կարգավորելու համար՝ ներառյալ դիմումների մոնիտորինգը, հերթերի կառավարումը և մատուցվող ծառայությունների ծավալների վերահսկումը։ Սա թույլ է տալիս պահպանել պահանջարկի և համակարգի հնարավորությունների միջև հավասարակշռությունը։

Անհրաժեշտության դեպքում, ինչպես նշել է Ավանեսյանը, համապատասխան մեխանիզմները կարող են գործարկվել Հիմնադրամի, Առողջապահության նախարարության և կառավարության մակարդակով՝ համակարգի ֆինանսական կայունությունը պահպանելու համար։ Այդուհանդերձ, ընթացիկ փուլում, ըստ նրա, լրացուցիչ կարգավորող միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտություն չի առաջացել։