Պատկերման նոր մեթոդը թույլ է տալիս տեսնել քաղցկեղն ամբողջ մարմնում ու առանձին բջիջներում

Գիտնականները մշակել են պատկերման նոր տեխնոլոգիա, որը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ հայտնաբերել ուռուցքները ամբողջ օրգանիզմում, ապա նույն ուռուցքները ուսումնասիրել բացառիկ մանրամասնությամբ՝ մինչև առանձին քաղցկեղային բջիջների մակարդակ։

Մեթոդը նկարագրված է Nature Biotechnology ամսագրում և համատեղում է մի քանի պատկերման տեխնոլոգիաներ՝ ՊԷՏ սկանավորում, կենսալյումինեսցենտային և ֆլուորեսցենտային պատկերում, ստեղծելով քաղցկեղի զարգացման և տարածման ամբողջական պատկեր։

Քաղցկեղի հետազոտության հիմնական դժվարություններից մեկը երկար ժամանակ եղել է բժշկական սկանավորումներով ստացվող «մեծ պատկերի» և առանձին բջիջներում տեղի ունեցող գործընթացների միջև կապի բացակայությունը։ Ամբողջ մարմնի պատկերման մեթոդները ցույց են տալիս, թե որտեղ են գտնվում ուռուցքները, սակայն չեն բացատրում, թե ինչպես են քաղցկեղային բջիջները փոխազդում շրջակա հյուսվածքների հետ։ Միկրոսկոպիան, հակառակը, տալիս է բջջային մանրամասն տեղեկատվություն, բայց չի կարող ցույց տալ, թե ինչպես է հիվանդությունը զարգանում ամբողջ օրգանիզմում։

Նոր մոտեցումը միավորում է այս երկու մակարդակները։ Սկզբում հետազոտողները կարող են հայտնաբերել ուռուցքները մարմնի ցանկացած հատվածում, ընտրել առավել կարևոր օջախները, ապա «մեծացնել պատկերը» և մանրամասն ուսումնասիրել նույն ուռուցքները և դրանց միկրոշրջապատը։

Հատուկ նշագրված քաղցկեղային բջիջների օգնությամբ գիտնականները կարողացել են հետևել ուռուցքներին տարբեր պատկերման համակարգերում և դիտարկել, թե ինչպես են դրանք աճում, տարածվում և արձագանքում բուժմանը ժամանակի ընթացքում։

Մեթոդը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ուռուցքային բջիջների փոխազդեցությունը հարևան իմունային բջիջների և արյունատար անոթների հետ՝ գործոնների, որոնք մեծապես ազդում են հիվանդության առաջընթացի և բուժման արդյունավետության վրա։

Առայժմ տեխնոլոգիան փորձարկվել է միայն թոքերի և լյարդի քաղցկեղ ունեցող մկների մոդելներում և նախատեսված է գիտահետազոտական օգտագործման համար, ոչ թե մարդկանց բուժման։ Սակայն հետազոտողները կարծում են, որ այն կարող է օգնել հասկանալ, թե ինչու են որոշ ուռուցքներ արձագանքում բուժմանը, իսկ մյուսները՝ դիմադրում, ավելի ճշգրիտ փորձարկել նոր դեղամիջոցներ և նպաստել ավելի անհատականացված բուժման մեթոդների ստեղծմանը։

Հեղինակների խոսքով՝ նոր մոտեցումը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր ուռուցքային օջախ ուսումնասիրել առանձին՝ չհամարելով, որ նույն պացիենտի բոլոր ուռուցքները կենսաբանորեն նույնն են։

Թեև մեթոդը մշակվել է քաղցկեղի հետազոտության համար, գիտնականները կարծում են, որ ապագայում այն կարող է կիրառվել նաև իմունոլոգիայի, նյարդաբանության և վերականգնողական բժշկության ոլորտներում։