Հայաստանում հեպատիտ C-ի բուժում է ստացել շուրջ 4500 պացիենտ

2020 թվականից ի վեր Հայաստանում հեպատիտ C վիրուսից բուժում է ստացել շուրջ 4500 պացիենտ։ Ներկայումս թերապիայի կուրս է անցնում մոտավորապես 300–400 մարդ։ Այս մասին հայտարարել է Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնի տնօրեն, Կլինիկական վարակաբանների միության նախագահ Արմեն Հովհաննիսյանը։

Հովհաննիսյանը պատմել է նաև հեպատիտ C-ի ժամանակակից թերապիայի արդյունավետության մասին։ Նրա խոսքով՝ 2015 թվականից աշխարհում ակտիվորեն կիրառվում են ուղղակի հակավիրուսային ազդեցության դեղամիջոցներ, որոնք օգտագործվում են նաև Հայաստանում։ «Այս դեղամիջոցների արդյունավետությունը գնահատվում է 96% և բարձր։ Ելնելով դրանից՝ կարելի է ասել, որ մեր 4500 պացիենտների մոտ 96%-ն ամբողջությամբ ազատվել է վիրուսից», — նշել է նա։

Մասնագետի խոսքով՝ մնացած շուրջ 4% դեպքերը կարող են կապված լինել թերապիայի նկատմամբ վիրուսի կայունության կամ կոնկրետ դեղամիջոցի ոչ բավարար ազդեցության հետ, սակայն նման իրավիճակները բացառություն են։ «Սա պարզապես բուժում չէ, որը փոքր-ինչ բարելավում է պացիենտի վիճակը կամ թույլ տալիս վերահսկել հիվանդությունը։ Խոսքը լիարժեք կուրսային բուժման մասին է, որից հետո մարդն ազատվում է վիրուսից», — ասել է Հովհաննիսյանը։ Նա ընդգծել է, որ արդյունավետության նման ցուցանիշներն ընդհանուր ընդունված են ամբողջ աշխարհում. գերակշռող մեծամասնությունում ժամանակակից դեղամիջոցները թույլ են տալիս ամբողջությամբ վերացնել հեպատիտ C վիրուսը և կանխել ծանր բարդությունների զարգացումը։

Հովհաննիսյանը նշել է, որ վիրուսային հեպատիտների դեմ պայքարում գլխավոր խնդիրներից մեկը մնում է այն մարդկանց հայտնաբերումը, ովքեր արդեն վարակված են, բայց չգիտեն այդ մասին։ «Եթե խոսենք հեպատիտ B-ի մասին, գործնականում բոլորս էլ որոշակի չափով պատկանում ենք ռիսկի խմբին, քանի որ այցելում ենք ստոմատոլոգների, գեղեցկության սրահներ, կատարում տարբեր պրոցեդուրաներ։ Բացի այդ, վիրուսը կարող է փոխանցվել սեռական ճանապարհով», — նշել է Հովհաննիսյանը։

Ընդ որում, նրա խոսքով՝ հեպատիտ B-ն ունի կարևոր տարբերություն. հիվանդությունը հնարավոր է կանխել պատվաստման միջոցով։ Հեպատիտ B-ի դեմ պատվաստումների ազգային ծրագիրը Հայաստանում գործում է 1999 թվականից։ Ծրագրի ներդրումից հետո ծնված բոլոր երեխաները ստանում են համապատասխան պատվաստում՝ պատվաստումների ազգային օրացույցի շրջանակներում։ «Այսօր կարելի է գործնականում ասել, որ մինչև 14 տարեկան երեխաների շրջանում սուր հեպատիտ B-ի դեպքեր չեն գրանցվում։ Սա խոսում է ծրագրի արդյունավետության և մինչև 2030 թվականը հիվանդության վերացման նպատակին հասնելու գործում դրա կարևորության մասին», — ընդգծել է մասնագետը։

Ռիսկի այլ խմբերին են պատկանում ներարկային թմրամիջոցներ օգտագործողները, բուժաշխատողները, լաբորատորիաների աշխատակիցները, հեմոդիալիզ ստացող պացիենտները, դատապարտյալները, ինչպես նաև հեպատիտ B-ի կամ հեպատիտ C-ի դրական կարգավիճակ ունեցող մայրերից ծնված երեխաները։ «Եթե հասկանանք վիրուսի փոխանցման մեխանիզմները, պարզ կդառնա, թե ինչու է ռիսկի խմբերի ցանկը բավական լայն», — ասել է Հովհաննիսյանը։

Նա նշել է, որ բուժման ծրագրերում ներառված հեպատիտ C-ով պացիենտների մեծ մասը 50-ից բարձր տարիքի մարդիկ են։ Այնուամենայնիվ, այս տվյալները չեն արտացոլում հիվանդության տարածվածության ամբողջական պատկերը, քանի որ վարակվածների զգալի մասը մնում է չհայտնաբերված։

«Հիմնական խնդիրն այն է, որ մարդիկ չգիտեն իրենց հիվանդության մասին։ Դեպքերի մեծ մասում խոսքը առանց ախտանշանների քրոնիկական վարակի մասին է։ Նույնիսկ եթե վերցնենք, որ պացիենտների միայն 10–20%-ն է, որ գիտի իր կարգավիճակի մասին, մնացած 80%-ի վերաբերյալ մենք տեղեկություն չունենք», — պարզաբանել է Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնի տնօրենը։

Ծրագրում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային միգրանտներին։ Հովհաննիսյանի խոսքով՝ արտագնա աշխատանքի մեկնող մարդիկ ևս պատկանում են ռիսկի կարևոր խմբերից մեկին։ «Աշխատանքային միգրանտների շրջանում մենք ակտիվորեն աշխատանքներ ենք տանում հիվանդության հայտնաբերման ուղղությամբ։ Նրանք այն թիրախային խմբերից են, որոնց հետ համակարգված աշխատանք է տարվում», — նշել է նա։

Ինչ վերաբերում է մարզերում պացիենտների բաշխմանը, ապա առայժմ հայտնաբերված դեպքերի մեծ մասը բաժին է ընկնում Երևանին։ Սակայն վերջին տարիներին իրավիճակը աստիճանաբար փոխվում է. մարզերից եկած պացիենտների մասնաբաժինն ավելանում է։ Հովհաննիսյանի խոսքով՝ վերջերս հաստատվել է վիրուսային հեպատիտների նոր ծրագիր, որը նախատեսում է մարզային բժշկական կենտրոնների առավել ակտիվ ներգրավում։ Սա թույլ կտա պացիենտներին ախտորոշում և բուժում ստանալ անմիջապես բնակության վայրում՝ առանց մայրաքաղաք գալու անհրաժեշտության։ «Եթե մարդն ապրում է, օրինակ, Կապանում, նրան այլևս պետք չի լինի գալ Երևան՝ դեղամիջոցներ ստանալու համար։ Նա կկարողանա ախտորոշումն ու բուժումն անցնել տեղում», — ասել է մասնագետը։

Նրա կարծիքով՝ մարզային մասնակցության ընդլայնումը թույլ կտա արդեն առաջիկա տարիներին հեպատիտների տարածվածության առավել ճշգրիտ վիճակագրություն ստանալ մայրաքաղաքի և մարզերի միջև, ինչպես նաև երկրի պացիենտների համար բարձրացնել բժշկական օգնության հասանելիությունը։