Գիտնականները գտել են «քնած» քաղցկեղային բջիջներ, որոնք նպաստում են կաթնագեղձի ուռուցքների վերադարձին

Մեծ Բրիտանիայի Բժշկական հետազոտությունների խորհրդի Բժշկական գիտությունների լաբորատորիայի, Լոնդոնի կայսերական քոլեջի և Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի գենետիկայի ինստիտուտի գիտնականները ստեղծել են կրծքագեղձի ուռուցքների բջջային կազմի մանրամասն քարտեզ:

Աշխատանքը ցույց է տվել, որ ուռուցքների ներսում կան առանձին գոտիներ՝ ակտիվորեն բաժանվող և «քնած» քաղցկեղային բջիջներով, որոնք կարող են գոյատևել բուժումից հետո և դառնալ հիվանդության վերսկսման պատճառ։

Genome Medicine ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը պարզել է, որ ոչ ակտիվ կամ «քնած» քաղցկեղային բջիջների շուրջ կան իմունային և կապակցող բջիջներ, որոնք, հավանաբար, պաշտպանիչ միջավայր են ստեղծում և օգնում ուռուցքին խուսափել բուժումից:

Քաղցկեղային ուռուցքը բարդ կառուցվածք է, որտեղ արագ աճող բջիջների կողքին կան բջիջներ, որոնք ժամանակավորապես դադարում են բաժանվել: Այս վիճակը թույլ է տալիս նրանց թաքնվել քիմիաթերապիայից, այնուհետև ամիսներ կամ տարիներ անց նորից ակտիվանալ և առաջացնել ուռուցքի աճ կամ քաղցկեղի տարածում:

 «Այդ բջիջները շատ վտանգավոր են: Նրանք կարող են թաքնվել քիմիաթերապիայից, քնած մնալ ուռուցքում, այնուհետև նորից սկսել բազմանալ», - նշել է Միացյալ Թագավորության բժշկական հետազոտությունների խորհրդի Բժշկական գիտությունների լաբորատորիայի բժիշկ, հետազոտության համահեղինակ և բջջային ցիկլի վերահսկման խմբի ղեկավար Ալեքսիս Բարը:

Գիտնականները միավորել են միաբջիջ ՌՆԹ վերլուծության և տարածական տրանսկրիպտոմիկայի տվյալները՝ ոչ միայն որոշելու, թե որ գեներն են ակտիվ առանձին բջիջներում, այլև հասկանալու, թե կոնկրետ որտեղ են դրանք գտնվում ուռուցքի ներսում և որ բջիջներն են մոտակայքում:

Հետազոտողները պարզել են, որ բուժման դիմադրության նշանները ուռուցքներում կարող են լինել մինչև թերապիայի սկսվելը, այլ ոչ թե դրսևորվեն միայն դեղերի ազդեցության տակ: Սա զարմանալի բացահայտում է, քանի որ նախկինում «քնած» վիճակը ավելի հաճախ կապվում էր դանդաղ աճող ուռուցքների հետ:

Գիտնականները հատուկ ուշադրություն են դարձրել նման բջիջների միջավայրին։ Պարզվել է, որ ոչ ակտիվ քաղցկեղային բջիջներով տարածքները հաճախ տեղակայված են իմունային որոշ բջիջների՝ CXCL10 բարձր մակարդակ ունեցող մակրոֆագների և ուռուցքի հետ կապված ֆիբրոբլաստների կողքին: Այդ բջիջները կարող են ձևավորել պաշտպանիչ պատնեշ, որը խանգարում է իմունային համակարգին և դեղամիջոցներին ոչնչացնել թաքնված քաղցկեղի բջիջները:

«Քաղցկեղի բջիջները, կարծես, շրջապատված են մակրոֆագների և ֆիբրոբլաստների գոտիներով, որոնք, ըստ մեր վարկածի, պաշտպանում են այս քնած բջիջները», - նշել է դոկտոր Մարիա Սեքրիերը Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի գենետիկայի ինստիտուտից:

Գիտնականների կարծիքով՝ հետազոտության արդյունքները կարող են փոխել մոտեցումը քաղցկեղի բուժման նկատմամբ։