16:42 15 օգոստոսի, 2026
Սան Անտոնիոյի Տեխասի համալսարանի բժշկական գիտությունների կենտրոնի հետազոտողները պարզել են, թե ինչպես է լյարդի ներքին կենսաբանական ժամացույցը կարգավորում նյութափոխանակությանը մասնակցող սպիտակուցների արտազատումը:
Nature Communications ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ լյարդի արտադրած շատ սպիտակուցներ օրգանիզմ են ներթափանցում ոչ թե անընդհատ, այլ որոշակի օրական գրաֆիկով: Դրա շնորհիվ լյարդը կարողանում է ճիշտ ժամանակին ազդակներ փոխանցել այլ օրգանների, այդ թվում՝ ճարպային հյուսվածքին՝ համակարգելով նյութափոխանակությունը:
Օրգանիզմի գրեթե յուրաքանչյուր բջիջ ունի սեփական մոլեկուլային ժամացույցը, որն օգնում է համաժամանակեցնել ֆիզիոլոգիական գործընթացները: Քանի որ լյարդը կենտրոնական դեր է խաղում նյութափոխանակության մեջ, գիտնականները որոշել են պարզել, թե ինչպես է դրա ներքին ռիթմն ազդում այլ հյուսվածքների հետ փոխգործակցության վրա:
Ամենահետաքրքիր արդյունքներից մեկը դարձել է էնդոստատինի՝ ճարպերի քայքայմանը մասնակցող լյարդի սպիտակուցի դիտարկումը: Պարզվել է, որ այն ավելի արդյունավետ է ներազդում ճարպային հյուսվածքի վրա, երբ արտազատվում է լյարդի բնական օրական ռիթմին համապատասխան:
Ըստ հետազոտողների, սա կարող է նշանակություն ունենալ նյութափոխանակության խանգարումների բուժման ապագա մեթոդների համար: Մասնավորապես, նման սպիտակուցների հիմքով դեղամիջոցները պոտենցիալ առումով կարող են ավելի արդյունավետ գործել, եթե ընդունվեն օրվա որոշակի ժամի:
Գիտնականները նաև նշում են, որ քնի ռեժիմի խախտումը և անկանոն սնվելը կապված են գիրության, դիաբետի և նյութափոխանակության այլ հիվանդությունների բարձր ռիսկի հետ: Նոր տվյալները թույլ են տալիս ենթադրել, որ դեղերի և սննդակարգի վերաբերյալ հանձնարարականներ մշակելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն այն, թե ինչ և որքան է մարդն ուտում, այլ թե երբ են տեղի ունենում այդ գործընթացները: