Science. Ճարպակալումը կրծքագեղձի ճարպային հյուսվածքը զրկում է պոտենցիալ քաղցկեղածին բջիջները ոչնչացնելու ունակությունից

Գիտնականները պարզել են, թե ինչու ճարպակալումը կարող է բարձրացնել կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը․ այն նվազեցնում է պոտենցիալ քաղցկեղածին բջիջները ոչնչացնելու ճարպային հյուսվածքի ունակությունը։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ճարպակալման դեպքում կրծքագեղձի ճարպային բջիջները ավելի քիչ են արտադրում 9S-HODE մոլեկուլը, որը նպաստում է ֆերոպտոզին՝ բջիջների ոչնչացման հատուկ տեսակին։ Հետազոտությունը կատարվել է Յուտայի համալսարանի Հանթսմանի քաղցկեղի ինստիտուտում և հրապարակվել է Science ամսագրում։

Կրծքագեղձը մեծապես կազմված է ճարպային հյուսվածքից, իսկ դրա հիմնական բջիջները՝ ադիպոցիտները, տարբեր են կախված մարմնի զանգվածից։ Ճարպակալման դեպքում դրանք դառնում են ավելի մեծ և ձևավորում են այլ միկրոմիջավայր կրծքագեղձի բջիջների շուրջ։

Հետազոտողները հայտնաբերել են, որ հիմնական տարբերություններից մեկը 9S-HODE-ի՝ լիպիդի կամ ճարպաթթվի, արտադրությունն է։ Դոնորներից ստացված կրծքագեղձի հյուսվածքների և նախակլինիկական մոդելների վրա կատարված փորձերում պարզվել է, որ նորմալ մարմնի զանգված ունեցող մարդկանց ճարպային բջիջները զգալիորեն ավելի շատ են արտադրում այս մոլեկուլը, քան ճարպակալման դեպքում։

9S-HODE-ը նպաստում է ֆերոպտոզին՝ բջիջների մահվան գործընթացին, որը օգնում է օրգանիզմին ազատվել հին և վնասված բջիջներից, այդ թվում՝ պոտենցիալ քաղցկեղածիններից։ Հետևաբար, այն հյուսվածքներում, որտեղ 9S-HODE-ի քանակը մեծ է, քաղցկեղածին բջիջները ավելի հեշտ են ոչնչանում։

«Մենք հայտնաբերեցինք մոլեկուլի դերը, որը սովորաբար առկա է ճարպային հյուսվածքում և զսպում է կրծքագեղձի քաղցկեղի աճը, բայց ճարպակալման դեպքում դրա քանակը նվազում է», — նշել է հետազոտության ավագ հեղինակ, Հանթսմանի քաղցկեղի ինստիտուտի աշխատակից և Յուտայի համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի դոցենտ Կերեն Հիլգենդորֆը։

Մկների վրա կատարված փորձերում 9S-HODE-ի քանակի ավելացումը ճարպային բջիջներում ճարպակալման պայմաններում ճնշել է կրծքագեղձի ուռուցքների աճը։ Հետազոտողների կարծիքով, սա հնարավորություն է տալիս մշակել նոր բուժման մեթոդներ, որոնք կարող են վերականգնել օրգանիզմի բնական պաշտպանությունը։

«Քանի որ 9S-HODE-ը բնականաբար առկա է օրգանիզմում, բայց ճարպակալման դեպքում նվազում է, հնարավոր է մենք կարողանանք վերականգնել այդ պաշտպանությունը», — ընդգծել է Հիլգենդորֆը։

Հեղինակները շեշտում են, որ ճարպակալումը կրծքագեղձի քաղցկեղի միայն մեկ ռիսկի գործոն է, և հիվանդությունը կարող է զարգանալ բազմաթիվ այլ պատճառներով։ Բացի այդ, դեռևս հայտնի չէ, արդյոք 9S-HODE-ը նույնպիսի պաշտպանիչ գործառույթ ունի օրգանիզմի այլ մասերի ճարպային հյուսվածքում։