ԴՆԹ-ն փոխում է ձևը վնասվածքից հետո. գիտնականները գտել են հյուսվածքների վերականգնմանն անհրաժեշտ մեխանիզմը
08:39 18 սեպտեմբերի, 2026ԴՆԹ-ն վնասվածքից հետո ոչ միայն փոխում է որոշ ակտիվ գեների ակտիվությունը, այլև հարմարվում է բջջային միջուկի տարածքում։ Գիտնականները պարզել են, որ վնասվածքից հետո հյուսվածքների արդյունավետ վերականգնման համար կարևոր է հատուկ խրոմատինի օղակների՝ ԴՆԹ հեռավոր բեկորները միացնող հատվածների ձևավորումը։
Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Science Advances ամսագրում։ Այն իրականացրել են Բարսելոնայի համալսարանի պրոֆեսոր Մոնսերատ Կորոմինասը և Բարսելոնայի կենսաբժշկության ինստիտուտի գիտնականների խումբը։ Աշխատանքին մասնակցել են նաև Գենոմային վերլուծության ազգային կենտրոնի, Գենոմային կարգավորման կենտրոնի և Լոզանի համալսարանի հետազոտողները։
Բջջային միջուկում ԴՆԹ-ն միանում է սպիտակուցներին՝ առաջացնելով խրոմատին։ Այն ունի բարդ եռաչափ կառուցվածք, որը թույլ է տալիս գենոմային հատվածներին, որոնք գտնվում են ԴՆԹ գծային հաջորդականության մեջ միմյանցից հեռու, միանալ ֆիզիկապես։ Սա ազդում է այն բանի վրա, թե որ գեներն են ակտիվանում և որոնք են մնում ոչ ակտիվ։
Վերականգնման մեջ այս կառուցվածքի դերն ուսումնասիրելու համար հետազոտողներն օգտագործել են Drosophila melanogaster պտղաճանճի թևերի սկավառակները՝ մոդել, որը թույլ է տալիս դիտարկել հյուսվածքների վերականգնումը վնասվածքից հետո։
Գիտնականները հայտնաբերել են ԴՆԹ երեք օղակներ և փորձով ցույց են տվել, որ դրանք կարևոր են արդյունավետ վերականգնման համար: Երբ հետազոտողները փոփոխել են այդ օղակների ձևավորման համար պատասխանատու գենոմային հատվածները, հյուսվածքների վերականգնման կարողությունը զգալիորեն նվազել է: Միևնույն ժամանակ, օրգանիզմի բնականոն զարգացումը գործնականում չի տուժել:
Հեղինակների խոսքով՝ արդյունքները ցույց են տալիս, որ հյուսվածքների վերականգնումը կախված է ոչ միայն նրանից, թե որ գեներն են միանում կամ անջատվում վնասվածքից հետո: Կարևոր է նաև գենոմի տարածական կազմակերպումը:
Այսպիսով, ԴՆԹ եռաչափ կառուցվածքը կարող է վերականգնման կարգավորման լրացուցիչ մակարդակ լինել: Հետազոտողները կարծում են, որ նման փոփոխությունների հետագա ուսումնասիրությունը կօգնի ավելի լավ հասկանալ հյուսվածքների վերականգնման մեխանիզմները: