Անտառային հրդեհերի ծուխն ավելի վտանգավոր է, քան մեգապոլիսում արտանետվող գազերը. The Lancet

Գիտնականները պարզել են, որ անտառային հրդեհների ծուխը շատ ավելի վնասակար է օրգանիզմի համար, քան արտանետվող գազերը և արդյունաբերական արտանետումները, որոնք վնասում են սիրտն ու թոքերը: ԱՄՆ Մաունթ Սինայ հիվանդանոցի Իկան բժշկական դպրոցի հետազոտողների խումբը պարզել է, որ անտառային հրդեհներից առաջացող մրի փոքրիկ մասնիկներն ավելի շատ հոսպիտալացումների և մահերի պատճառ են դառնում, քան այլ աղբյուրներից առաջացող նույն քանակությամբ աղտոտիչները: Երկու լայնածավալ հետազոտությունների արդյունքները հրապարակվել են Nature Communications և The Lancet Oncology ամսագրերում:

Հետազոտողները վերլուծել են 20 նահանգների միլիոնավոր ամերիկացիների առողջական տվյալները: Նրանք պարզել են, որ ծխի երկարատև ազդեցությունը մեծացնում է սրտի անբավարարության, ասթմայի և թոքաբորբի պատճառով հոսպիտալացման ռիսկը: Հատկապես մտահոգիչ արդյունքներ են ստացվել թոքերի քաղցկեղով 414 016 տարեց հիվանդների ուսումնասիրությունից. չնայած անտառային հրդեհների ծուխը կազմում է ընդհանուր աղտոտվածության ընդամենը 4 տոկոսը, այն պատասխանատու է PM2.5 մասնիկների ազդեցության հետ կապված բոլոր մահերի 17 տոկոսի համար:

Ինչպես նշել է ավագ հեղինակ Յագուան Վեյը, անտառային հրդեհների ծուխն այլևս տարածաշրջանային բնապահպանական խնդիր չէ, այլ դարձել է ազգային առողջապահական սպառնալիք: Նա նշել է, որ անտառային հրդեհներից առաջացող PM2.5 մասնիկները շատ ավելի թունավոր են, քան տրանսպորտից կամ գործարաններից առաջացող օդի աղտոտվածության համարժեք մակարդակը:

PM2.5 փոքրագույն մասնիկները մանրադիտակային պինդ նյութերի և հեղուկ կաթիլների խառնուրդ են, որոնք կարող են խոր թափանցել թոքերի և անմիջապես արյան մեջ։ Այս աղտոտիչներն առաջացնում են քրոնիկական անոթային բորբոքում և առաջացնում են գենետիկ մուտացիաներ։ Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ փայտի մրի քիմիական կազմն ավելի վնասակար ազդեցություն ունի սրտանոթային և շնչառական համակարգերի վրա։ Մասնագետները պարզել են, որ ցածր եկամուտ ցածր կրթական մակարդակ ունեցող քաղաքների բնակիչները, որոնք արդեն թուլացել են սոցիալական անհավասարությունից, առավել խոցելի են փայտի մրի թունամշուշի նկատմամբ։

Կլիմայի փոփոխության պատճառով անտառային հրդեհների սպառնալիքը տարեցտարի աճում է։ Թունամշուշն ազդում է հրդեհի աղբյուրից հազարավոր կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող շրջանների վրա։ Գիտնականներն ընդգծել են, որ քաղցկեղով հիվանդները պետք է հատկապես զգույշ լինեն օդի որակի նկատմամբ և խուսափեն ծխի ժամանակահատվածներում դրսում լինելուց, քանի որ թունավոր միջավայրի հետ նույնիսկ կարճատև շփումը կարող է չեզոքացնել երկարատև բուժման օգուտները։