Ձիթապտղի յուղը ածխաջրերի օգտագործումից առաջ իջեցրել է գլյուկոզայի մակարդակի բարձրացումը. Diabetes
15:21 9 հոկտեմբերի, 2026Ածխաջրերից առաջ ձիթապտղի յուղի օգտագործումը նվազեցնում է արյան մեջ գլյուկոզայի վաղաժամ բարձրացումը և դանդաղեցնում ստամոքսի դատարկումը։ Այս եզրակացությանն են հանգել Կիոտոյի համալսարանի ճապոնացի գիտնականները։ Մկների վրա կատարված հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Diabetes գիտական ամսագրում։
Վաղուց հայտնի է, որ ածխաջրերից առաջ բանջարեղենի, սպիտակուցի կամ ճարպի օգտագործումը նվազեցնում է արյան մեջ շաքարի մակարդակի կտրուկ աճը։ Սա մթերքների օգտագործման կարգը դարձնում է պարզ և կայուն սննդակարգային ռազմավարություն։ Սակայն աղիքային և ենթաստամոքսային գեղձի հորմոնների, ինչպես նաև նյարդային ուղիների դերն այս պրոցեսում դեռևս լիովին հետազոտված չէ։
Հետազոտողներն օգտագործել են գիշերը քաղցած մնացած մկներ։ Նրանք բաժանվել են երեք խմբի՝ մեկը ստացել է ջուր, ապա գլյուկոզա, երկրորդը՝ ձիթապտղի յուղ, ապա գլյուկոզա 15 րոպե անց, իսկ երրորդը՝ գլյուկոզա, ապա ձիթապտղի յուղ 15 րոպե անց։
Կերակրելուց հետո գիտնականները չափել են արյան մեջ գլյուկոզայի, ինսուլինի, գլյուկագոնի, GIP-ի և GLP-1-ի մակարդակը։ Գնահատելու համար, թե որքան արագ է սնունդը դատարկվում ստամոքսից, մկներին տվել են ացետամինոֆեն՝ սովորական պարացետամոլ։ Որքան արագ է այն հայտնվել արյան մեջ, այնքան արագ է դատարկվել ստամոքսը։
Այնուհետև փորձը կրկնվել է 2-րդ տեսակի դիաբետ ունեցող մկների և GLP-1 ռեցեպտոր չունեցող մկների վրա: Հետազոտողները նաև արգելափակել են գլյուկագոնի կամ GLP-1 ազդանշանային ուղիները, կատարել ենթադիաֆրագմալ թափառող նյարդի երկկողմանի կապում և փորձարկել այլ սննդային ճարպեր:
Գլյուկոզայից առաջ (բայց ոչ դրանից հետո) օգտագործվող ձիթապտղի յուղը նվազեցրել է գլյուկոզայի վաղաժամ աճը և հետաձգել ստամոքսի դատարկումը: Գլյուկոզայից առաջ ճարպի օգտագործումը նաև մեծացրել է գլյուկագոնի, GIP-ի և GLP-1-ի վաղաժամ սեկրեցիան: Այս բոլոր ազդեցությունները պահպանվել են 2-րդ տեսակի դիաբետ և ինսուլինի ծանր անբավարարություն ունեցող մկների մոտ:
Միայն գլյուկագոնի կամ GLP-1-ի արգելափակումը չի նվազեցրել ձիթապտղի յուղի՝ գլյուկոզայի իջեցման ազդեցությունը. միայն համակցված արգելակումն է դա ապահովել: Պարզվել է նաև, որ գլյուկագոնի ազդանշանային ուղին, որը հիմնականում հայտնի է գլյուկոզան մեծացնելու իր ունակությամբ, է նպաստել արյան մեջ շաքարի նվազմանը, որը նկատվում է ճարպային բեռնման ժամանակ: Թափառող նյարդի կապման փորձերը ցույց են տվել թափառող ուղիների՝ նյարդային մանրաթելերի ներգրավվածությունը, որոնք կապում են ուղեղը մարսողական համակարգի հետ:
Հետազոտությունը ֆիզիոլոգիական բացատրություն է տալիս այն մասին, թե ինչպես է սննդանյութերի մատակարարման հերթականությունն ազդում ուտելուց հետո գլյուկոզայի մակարդակի վրա: Սա ամրապնդում է սննդի ընդունման հերթականության գործնական ռազմավարությունները դիաբետ ունեցող և չունեցող մարդկանց համար փորձարկելու հիմնավորումը։
«Մեր արդյունքները ենթադրում են, որ սննդանյութերի աղիներ հասնելու հերթականությունը կարող է առաջացնել համակարգված հորմոնալ և նյարդային արձագանք, որը փոխում է գլյուկոզայի մատակարարման արագությունը ստամոքսից աղիներ», - նշել է հետազոտության հեղինակ Դայսկե Յաբեն Կիոտոյի համալսարանից։