Հետազոտողները վերքերի արագ ապաքինումը կապել են կանացի հորմոնների հետ. Nature
17:26 16 հոկտեմբերի, 2026Տղամարդկանց և կանանց մաշկը տարբեր կերպ է վերականգնվում, և այս տարբերությունը կարգավորվում է սեռական հորմոններով: Բրյուսելի Ազատ Համալսարանի և Քեմբրիջի համալսարանի մասնագետները ցույց են տվել, որ կանանց էպիդերմիսը վերականգնվում է սինքրոն ձևով, ինչն արագացնում է վերքերի ապաքինումը: Արդյունքները հրապարակվել են Nature ամսագրում:
Փորձի ընթացքում կենսաբանները հինգ ամիս հետևել են կենդանի մկների ցողունային բջիջներին: Բջիջները հասունացումից առաջ անցնում են միջանկյալ փուլ: Էգերի մոտ այդ գործընթացը համակարգված է. դուստր բջիջները սինքրոն ձևով կատարում են նույնական ընտրություններ: Դրանք կամ շարունակում են բազմանալ, կամ մասնագիտանալ: Արուների մոտ յուրաքանչյուր բջիջ գործում է իր սեփական տեմպով՝ առանց որևէ համակարգման:
Բջիջների վարքագծի տարբերությունները կախված են հորմոնալ մակարդակից: Տեստոստերոնն արագացնում է բջիջների հասունացումը և ստիպում է դրանց լքել ցողունային շերտը: Էստրոգենները խթանում են բջիջների բաժանումը և ապահովում են վերոնշյալ համակարգումը: Երբ էգերի մոտ հեռացվում էին ձվարանները, այս սինքրոնությունն անհետանում էր, բայց վերականգնվում էր էստրադիոլի ընդունումից հետո: Նմանատիպ ազդեցություն հաստատվել է մարդու՝ լաբորատորիայում աճեցված մաշկի վրա:
Հայտնաբերված առանձնահատկությունը բացատրում է, թե ինչու են կանանց մաշկի վնասվածքներն ավելի արագ բուժվում, հատկապես առաջին մի քանի օրերին: Նրանց ցողունային բջիջներն ավելի վաղ են ակտիվանում և գործում են միասնական ճակատով: Վերքի բուժվելուն զուգընթաց՝ այս առավելությունը նվազում է, բայց սկզբնական ալիքը մնում է կնոջ մարմնում: Բժիշկները վաղուց նկատել են սեռերի միջև վերականգնման արագության կլինիկական տարբերությունները, բայց արագացված բուժման կենսաբանական բացատրությունը միայն հիմա է ի հայտ եկել:
Ստացված տվյալները կփոխեն շաքարային դիաբետի հետ կապված ծանր այրվածքների և քրոնիկական վերքերի բուժման մոտեցումները, որոնք ամբողջ աշխարհում ազդում են միլիոնավոր մարդկանց վրա: Դեղամիջոցների մշակման ժամանակ հորմոնալ ֆոնը հաշվի առնելը կօգնի կանխել էպիդերմիսի քաղցկեղը: Հետագա հետազոտությունները կբացահայտեն, թե ինչպես է սեռն ազդում մաշկի չարորակ ուռուցքների առաջացման վրա: