Ջուրն աղտոտող ձեռնարկությունների մոտ ապրելը կապված է ուղեղի հազվադեպ հիվանդության առաջացման վտանգի հետ. Neurology
14:43 30 հոկտեմբերի, 2026Ջուրն աղտոտող արդյունաբերական ձեռնարկությունների մոտ ապրող մարդիկ ենթակա են զարգացող վերմիջուկային կաթված՝ հազվագյուտ նյարդադեգեներատիվ հիվանդություն ստանալու վտանգին․ այն խաթարում է շարժումները և հավասարակշռությունը: Այս եզրակացությանն են հանգել հետազոտողները, որոնք վերլուծել են Մեծ Բրիտանիայի ավելի քան 500 հազար բնակիչների տվյալները: Արդյունքները հրապարակվել են Neurology ամսագրում:
Զարգացող վերմիջուկային կաթվածը (ԶՎԿ) պատկանում է ատիպիկ պարկինսոնիզմ կոչվող խանգարումների խմբին: Այն որոշ ընդհանուր ախտանիշներ ունի Պարկինսոնի հիվանդության հետ, բայց սովորաբար ավելի արագ է զարգանում և տարբեր կերպ է արձագանքում բուժմանը: Հիվանդությունը կարող է խաթարել քայլելը, հավասարակշռությունը, աչքերի շարժումը և խոսքը:
Հետազոտողները մասնակիցներին հետևել են 25 տարի: Այս ընթացքում 221 մարդու մոտ ԶՎԿ է զարգացել: Նրանցից յուրաքանչյուրի համար ընտրել են տասը մասնակից՝ նույն տարիքի և սեռի, որոնք այդ հիվանդությունը չէին ունեցել: Այնուհետև գիտնականները մասնակիցների բնակության հասցեները համապատասխանեցրել են ջրի մեջ աղտոտիչների արտանետումների մասին հաղորդող արդյունաբերական օբյեկտների տվյալների հետ:
Վերլուծությունը ներառել է կեղտաջրերի մաքրման, ինտենսիվ ձկնաբուծության, քիմիական և ջերմային էներգիայի արտադրության մեջ ներգրավված օբյեկտներ: Հետազոտողները դիտարկել են աղտոտիչների վեց խումբ, այդ թվում՝ թունաքիմիկատներ, ծանր մետաղներ, օրգանական և անօրգանական նյութեր:
ԶՎԿ ունեցող մասնակիցների մոտ մեկ երրորդը ապրում էր ջրի աղտոտվածության մասին հաղորդող ձեռնարկությունից 4,8 կիլոմետր շառավղում: Հիվանդություն չունեցողների շրջանում այդ բաժինը կազմում էր մոտավորապես մեկ քառորդը:
Հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսին են տարիքը, սեռը և կրթական մակարդակը, հետազոտողները պարզել են, որ թունաքիմիկատների արտանետումների հետ կապված օբյեկտների մոտ ապրելը կապված էր ԶՎԿ-ի հարաբերական ռիսկի 66 տոկոսով աճի հետ: Անօրգանական աղտոտիչների դեպքում այդ ցուցանիշը կազմում էր 60 տոկոս, օրգանական աղտոտիչների դեպքում՝ 52 տոկոս, իսկ ծանր մետաղների դեպքում՝ 38 տոկոս:
Միևնույ ժամանակ, գիտնականները կապ չեն հայտնաբերել քլորացված լուծիչների կամ կայուն օրգանական աղտոտիչների հետ: Նրանք նաև ապացույցներ են գտել, որ ԶՎԿ ռիսկի հետ կապը թուլանում է օբյեկտից հեռավորության մեծացման հետ՝ մինչև մոտավորապես 9,7 կիլոմետր: Աղտոտման աղբյուրի մոտ ապրելու տևողությունը նույնպես կարող է դեր ունենալ:
«Այս արդյունքները թույլ են տալիս ենթադրել, որ շրջակա միջավայրի ջրային աղտոտիչները կարող են դեր ունենալ զարգացող վերմիջուկային կաթվածի զարգացման գործում», - նշել է Հարվարդի բժշկական դպրոցից հետազոտության ղեկավար Չարլի Վայգե Չժաոն: