Ուռուցքաբանության Ֆոքս Չեյզ կենտրոնի գիտնականները պարզել են, որ քրոնիկական լիմֆոբլաստային լեյկոզի (ՔԼԼ) դեպքում քաղցկեղի բջիջները կարող են խուսափել բուժումից՝ թաքնվելով ոսկրածուծի ֆիբրոբլաստների ներսում։ Աշխատանքի արդյունքները հրապարակվել են Blood Neoplasia ամսագրում։

Քրոնիկական լիմֆոբլաստային լեյկոզի (ՔԼԼ) բուժման համար ամենից հաճախ օգտագործվում են Բրուտոնի տիրոզինկինազի (BTK) ինհիբիտորները։ Այս թերապիայի դեպքում հիվանդների ավելի քան 90%-ի մոտ ուռուցքային զանգվածը նվազում է, սակայն միայն 8-11%-ի մոտ է լիարժեք ռեմիսիա լինում, այսինքն՝ հիվանդության կլինիկական նշանները անհետանում են։ Մնացածի մոտ մեծանում է ռեցիդիվի ռիսկը։

Դոկտոր Յու Լին Վանի գլխավորած թիմը նպատակ է ունեցել հասկանալ, թե ինչպես են քաղցկեղի բջիջները պահպանվում՝ չնայած բուժման արդյունավետությանը։ Կոնֆոկալ միկրոսկոպիայի և այլ ժամանակակից մեթոդների միջոցով նրանք ուսումնասիրել են քրոնիկական լիմֆոբլաստային լեյկոզով (ՔԼԼ) հիվանդների ոսկրածուծի նմուշները։

Գիտնականները պարզել են, որ քրոնիկական լիմֆոբլաստային լեյկոզի (ՔԼԼ) բջիջները, ի պատասխան BTK-ինհիբիտորների ազդեցության, մեծացնում են CXCR4 սպիտակուց-ռեցեպտորի էքսպրեսիան։ Այս ռեցեպտորը արձագանքում է քիմիական գրադիենտին, որն արտանետվում է ֆիբրոբլաստներից, որոնք կազմում են ոսկրածուծի «կմախքը»։

«Սա նման է նրան, թե ինչպես են ուռուցքային բջիջները փողոցից տուն մտնում, որտեղ ավելի ապահով են փողոցային խուլիգաններից, այսինքն՝ դեղերից»,- բացատրում է դոկտոր Վանը։

Մանրամասն ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ քաղցկեղի բջիջները ներթափանցում են ֆիբրոբլաստների ներս և մնում են այնտեղ ողջ՝ ստանալով պաշտպանություն դեղորայքից։ Ընդ որում, «ապաստարանների» ներսում գտնվող բջիջներն ավելի բարձր գոյատևման ցուցանիշ ունեն, քան դրսում մնացած և թերապիայի ազդեցությանը ենթարկված բջիջները։

Գոյություն ունեցող դեղամիջոցների կարելի է ճնշել CXCR4-ի ակտիվությունը՝ գիտնականներին հաջողվել է կանխել ՔԼԼ-ի բջիջների ներթափանցումը ֆիբրոբլաստներ՝ դրանով իսկ բարձրացնելով դրանց խոցելիությունը բուժման նկատմամբ։

«Եթե մենք կարողանանք արգելափակել CXCR4-ը, «դուռը», որի ետևից բջիջները կարող են դուրս գալ՝ փակ կլինի», - ասում է դոկտոր Վանը։

Այս մեխանիզմի ըմբռնումը հետազոտողներին բուժման նոր մոտեցման բանալի է տվել, ասել է նա։