Օրական յոթից ութ ժամ տևողությամբ քունը կապված է դեմենցիայի զարգացման նվազագույն ռիսկի հետ, մինչդեռ քնի պակասն ու ավելցուկը մեծացնում են հիվանդության հավանականությունը։ Սա ցույց է տվել «PLOS One» ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը։
Հետազոտողները միավորել են 69 գիտական աշխատանքների արդյունքներ, որոնց մասնակցել է 4,5 միլիոն մարդ, և գնահատել են ապրելակերպի երեք գործոնների ազդեցությունը՝ քնի տևողության, ֆիզիկական ակտիվության մակարդակի և նստակյաց վիճակում անցկացրած ժամանակի հետ։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ հենց յոթից ութ ժամ տևողությամբ քունն է կապված դեմենցիայի նվազագույն ռիսկի հետ։
Այս նորմայից շեղումները մեծացնում են հիվանդության հավանականությունը։ Այսպիսով, յոթ ժամից պակաս քունը կապված է ռիսկի մոտ 18%, իսկ ութ ժամից ավելինը՝ 28% աճի հետ։ Գիտնականները նաև նշում են, որ քնի ավելցուկը կարող է ոչ պակաս անբարենպաստ գործոն լինել, քան դրա պակասը։
Լրացուցիչ պարզվել է, որ նստակյաց ապրելակերպը նույնպես զգալի դեր է խաղում։ Մարդիկ, ովքեր օրական ութ ժամից ավելի նստած են անցկացնում, և նրանք, ովքեր շաբաթական 150 րոպեից պակաս են տրամադրում ֆիզիկական ակտիվությանը, ավելի հաճախ են բախվում դեմենցիայի հետ։
Հեղինակներն ընդգծում են, որ բացահայտված կապերը չեն ապացուցում ուղղակի պատճառահետևանքային կախվածությունը։ Օրինակ՝ բարձր քնկոտությունը կարող է լինել ոչ թե ռիսկի գործոն, այլ զարգացող նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների, ներառյալ Ալցհեյմերի հիվանդության վաղ նշան։
Այնուամենայնիվ, տվյալների ամբողջությունը վկայում է ուղեղի առողջության համար ապրելակերպի կարևորության մասին։ Կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, նստած անցկացվող ժամանակի սահմանափակումը և լիարժեք քունը կարող են նպաստել արյան շրջանառության բարելավմանը, բորբոքումների նվազմանը և ուղեղի՝ նյութափոխանակության արգասիքներից ավելի արդյունավետ «մաքրմանը»։
Քանի որ դեմենցիայի արդյունավետ բուժում դեռևս գոյություն չունի, գիտնականները վարքագծային գործոնների փոփոխությունը դիտարկում են որպես կանխարգելման հիմնական միջոցներից մեկը։ Նրանց գնահատմամբ՝ հիվանդության դեպքերի մինչև կեսը հնարավոր է կանխարգելել ապրելակերպի շտկման միջոցով։
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում