նախընտրելի դարձնել
Հայաստանում պարտադիր բժշկական ապահովագրության ներդրման մասին վաղուց է խոսվում: Վերջերս ապահովագրության հարցը բարձրացրեց նաեւ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Այս գործընթացը երկարատեւ է ու դժվարին, եւ կան մեծ թվով հարցեր ու խնդիրներ, որոնք պետք է պարզել ապահովագրության ներդրման ճանապարհին:
Հայաստանի առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը «Ֆեյսբուքում» լայվի ժամանակ ներկայացրեց, թե ինչ է արվում երկրում բժշկական ապահովագրության ներդրման համար, եւ այս պահին ինչ է հայտնի:
Նախարարի խոսքով՝ բժշկական ապահովագրության ներդրման նպատակները մի քանիսն են.
- Ամբողջ բնակչության համար բժշկական ծառայությունների որակի եւ մատչելիության ապահովում,
- Առողջապահության ոլորտի ֆինանսավորման համար նոր միջոցների ներգրավում,
- Բժշկական ծառայությունների որակի վերահսկման նոր մեխանիզմների ներդրում,
- Առողջապահության ոլորտի կառավարման արդյունավետության բարձրացում եւ ստվերային շրջանառության կրճատում:
Նախարարի խոսքով՝ բժշկական ապահովագրության ներդրումը կօգնի սոցիալական արդարության նոր մակարդակ ապահովել. երկրի քաղաքացիների շրջանում կան առողջ եւ հիվանդ մարդիկ, երիտասարդներ եւ տարեցներ, երեխաներ եւ թոշակառուներ: Եթե ապահովագրությունը բոլորի վրա տարածվի, դա կօգնի նրանց բոլորին ապահովել բժշկական ծառայություններով. երիտասարդների եւ առողջների վճարումների հաշվին հիվանդները կկարողանան բուժում ստանալ:
Ինչպես նշեց նախարարը, որպեսզի առողջության ապահովագրումը սկսի գործել ամբողջ երկրում եւ տարածվի բնակչության բոլոր խմբերի վրա, քիչ ժամանակ չի պահանջվում: Այն երկրներում, որտեղ բնակչության 95 եւ ավելի տոկոսն ապահովագրված է, ապահովագրության համակարգը գործում է արդեն 15-20 տարի, իսկ երբեմն էլ՝ նաեւ ամբողջ 100 տարի:
Ապահովագրությունն առաջին հերթին կսկսի գործել մարդկանց երկու խմբի համար.
- Պաշտոնապես աշխատող քաղաքացիներ
- Պետական պատվերով բուժծառայություններ ստացող քաղաքացիներ
2021 թվականից գոնե այս երկու խմբերի մարդիկ բժշկական ապահովագրություն կունենան, իսկ ժամանակի ընթացքում այն կտարածվի նաեւ մարդկանց այլ խմբերի վրա:
Համընդհանուր ապահովագրության ներդրմանն, ըստ նախարարի, շատ գործոններ են խանգարում, այդ թվում այն, որ շատ մարդիկ գրանցված աշխատանք եւ եկամուտներ չունեն, երկրում ստվերային շրջանառությունը բարձր է:
Ո՞վ է վճարելու ապահովագրական վճարները:
Այն մարդկանց ապահովագրությունը, որոնց համար պետպատվեր է նախատեսված, պետբյուջեից առողջապահության համար հատկացվող միջոցներից կշարունակի վճարել պետությունը: Ինչ վերաբերում է պաշտոնական աշխատանք ունեցող քաղաքացիներին, նրանք կամ նրանց գործատուները, ամենայն հավանականությամբ, աշխատավարձից որոշակի տոկոս են վճարելու:
Նախարարի խոսքով՝ տարբեր երկրներում տարբեր մոդելներ են գործում. ինչ-որ տեղ ապահովագրական վճարները ամբողջությամբ գործատուն է վճարում, ինչ-որ տեղ աշխատակիցը, ինչ-որ տեղ երկուսն էլ՝ հավասար չափով:
Այլ քաղաքացիներին՝ ապահովագրություն ունեցող անձանց ընտանիքի անդամներին, գյուղատնտեսությամբ զբաղվող եւ մշտական եկամուտ չունեցող անձանց, գործազուրկներին, թոշակառուներին, ուսանողներին եւ այլ մարդկանց ապահովագրություն տրամադրելու հարցերը դեռ քննարկումների կարիք ունեն:
Խոսելով ապահովագրական վճարների հավաքման մեխանիզմների մասին՝ Արսեն Թորոսյանը նշեց, որ նոր մեխանիզմներ մշակելը հազիվ թե իմաստ ունի. կարելի է նույն մեխանիզմներն օգտագործել, որոնք կիրառվում են այլ հարկերի հավաքման ժամանակ:
Հավաքված գումարները կփոխանցվեն ապահովագրությամբ զբաղվող կազմակերպությանը:
Դեռ հայտնի չէ, թե ինչ կառույց է դա լինելու, բայց ԱՆ-ն առաջարկում է, որ ապահովագրությամբ զբաղվի մեկ, այլ ոչ թե մի քանի հանրային մարմին:
Հայաստանի նման երկրներում ապահովագրության կազմակերպումը մասնավոր ընկերություններին վստահելը, ինչպես ցույց է տալիս միջազգային պրակտիկան, այնքան էլ լավ գաղափար չէ, դրանց վերահսկումը լուրջ ծախսեր եւ ռեսուրսներ կպահանջի:
Նախարարի խոսքով՝ հիմնադրամի կառավարումը կարող է իրականացվել ԱՆ-ից անկախ մարմնի կողմից, որը հաշվետու կլինի կառավարությանը: Պետք է նաեւ կառավարման խորհուրդ լինի, որը կներկայացնի պետության, հասարակության, մասնագիտական շրջանակների եւ այլ շահագրգիռ անձանց շահերը:
