նախընտրելի դարձնել
Իրվայնի Կալիֆոռնիական համալսարանի ղեկավարած միջազգային հետազոտական թիմը հայտնաբերել է կմախքի հյուսվածքի նոր տեսակ, որը մեծ ներուժ ունի վերականգնողական բժշկության եւ հյուսվածքային ինժեներիայի զարգացման համար, տեղեկացրել է «Научная Россия»-ն։
Աճառների մեծ մասը հիմնված է արտաքին արտաբջջային մատրիքսի վրա, սակայն «լիպոխոնդրոցիտները», որոնք կարելի է գտնել կաթնասունների ականջներում, քթում եւ կոկորդում, կազմված են ճարպով լցված բջիջներից, որոնք կոչվում են «լիպոխոնդրոցիտներ», դրանք ապահովում են գերկայուն ներքին աջակցություն՝ թույլ տալով, որ հյուսվածքը մնա փափուկ եւ ճկուն:
Հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Science ամսագրում, նկարագրում է, թե ինչպես են լիպոխոնդրալ բջիջները ստեղծում եւ պահպանում իրենց սեփական լիպիդային պահեստարանները՝ միաժամանակ մնալով անփոփոխ: Ի տարբերություն սովորական ճարպային ճարպաբջիջների, լիպոխոնդրոցիտները չեն կծկվում կամ ընդլայնվում՝ կախված սննդի առկայությունից:
«Լիպոաճառի ճկունությունն ու կայունությունն ապահովում են նրա առաձգականությունը, որն իդեալական է մարմնի ճկուն մասերի համար, ինչպիսին են ականջի բլթակները կամ քթի ծայրը, ինչը հետաքրքիր հնարավորություններ է բացում վերականգնողական բժշկության եւ հյուսվածքների ինժեներիայի համար, հատկապես դեմքի արատների կամ վնասվածքների դեպքում»,- նշել է Իրվայնի Կալիֆոռնիական համալսարանի զարգացման եւ բջջային կենսաբանության պրոֆեսոր, հետազոտության հեղինակ Մաքսիմը Պլիկուսը:
«Ներկայում աճառի վերականգնումը հաճախ պահանջում է հյուսվածքի հեռացում հիվանդի կողոսկրից՝ ցավոտ եւ ինվազիվ միջամտությամբ: Ապագայում հատուկ լիպոխոնդրոցիտները կարելի է ձեռք բերել ցողունային բջիջներից՝ կենդանի աճառ արտադրելու համար՝ ըստ անհատական կարիքների: «3D տպագրության միջոցով հնարավոր կլինի ճշգրիտ ձեւավորել այդ հյուսվածքները, ինչը կօգնի նոր լուծումներ գտնել բնածին արատների, վնասվածքների եւ աճառի տարբեր հիվանդությունների բուժման համար»։
Բժիշկ Ֆրանց Լեյդիգը առաջին անգամ հայտնաբերել է լիպոխոնդրոցիտները 1854թ., երբ նկատեկ է ճարպի կաթիլների առկայությունը առնետների ականջների աճառում: Օգտագործելով ժամանակակից կենսաքիմիական գործիքներ եւ առաջադեմ պատկերավորման տեխնիկա՝ Իրվայնի հետազոտողները համակողմանիորեն բնութագրել են մոլեկուլային կենսաբանությունը, նյութափոխանակությունը եւ լիպոխոնդրոցիտների կառուցվածքային դերերը կմախքի հյուսվածքներում: Նրանք նաեւ բացահայտել են գենետիկ պրոցես, որն արգելակում է ճարպը յուրացնող ֆերմենտների ակտիվությունը եւ նվազեցնում նոր ճարպային մոլեկուլների կլանումը` արդյունավետորեն արգելափակելով լիպիդային պաշարները լիպոխոնդրոցիտներում: Լիպիդներից զրկված լիպոխոնդրալ հյուսվածքը դառնում է կոշտ եւ փխրուն՝ ընդգծելով ճարպով լցված բջիջների կարեւորությունը հյուսվածքի ուժի եւ ճկունության համակցվածության պահպանման գործում: Բացի այդ, թիմը նշել է, որ որոշ կաթնասունների, ինչպիսին են չղջիկները, լիպոխոնդրոցիտները հավաքվում են բարդ ձեւերի մեջ, օրինակ՝ նրանց հսկայական ականջներում, որոնք կարող են բարելավել լսողության սրությունը՝ ձայնային ալիքները մոդուլավորելով:
«Լիպիդային կենսաբանության բացահայտումը մարտահրավեր է նետում բիոմեխանիկայի երկարաժամկետ ենթադրությունների եւ հետազոտականհնարավորությունների համար»,- նշել է Զարգացման եւ վերականգնողական կենսաբանության լաբորատորիայի գիտնական, հետազոտության առաջատար հեղինակ Ռաուլ Ռամոսը: Հետագա ուսումնասիրության ուղղությունները ներառում մոլեկուլային ծրագրեր, որոնք վերահսկում են դրանց ձեւն ու գործառույթը, ինչպես նաեւ բջջային ծերացման մեխանիզմների ըմբռնումը: Ընդգծվում է լիպիդների բազմակողմանիությունը նյութափոխանակությունից դուրս, առաջարկվում են նոր ուղիներ՝ հյուսվածքների ինժեներիայի եւ բժշկության մեջ դրանց հատկություններն օգտագործելու համար:
