Գանգուղեղային վնասվածք ստացած անհատների մոտ դեմենցիայի բարձր ռիսկի մասին հայտնի է գրեթե մեկ դար: Այնուամենայնիվ, մենք շատ քիչ բան գիտենք այս երեւույթի մոլեկուլային պատճառների մասին, ինչը դժվարացնում է բուժման արդյունավետ միջոցներ գտնելը՝ դեմենցիայի զարգացումը կանխելու համար այն անձանց մոտ, ովքեր ստացել են գանգուղեղային վնասվածք։

Սակայն Լունդի համալսարանի MultiPark ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի հետազոտական ​​խումբը պնդում է, որ գլխուղեղի արյան անոթները բուժման բանալին են ապագայում:

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Acta Neuropathologica ամսագրում:

Գլխուղեղի վնասվածքը սովորաբար հանգեցնում է ուղեղի արյան հոսքի խաթարման, հնարավոր է, անոթային պատի հարթ մկանային բջիջների պաթոլոգիական փոփոխությունների պատճառով: Արյան հոսքի այս խանգարումները կարող են հանգեցնել ուղեղի երկրորդային վնասվածքների, ինչը խորացնում է գլխուղեղի վնասվածքները, թեեւ անհայտ է մնում, թե ինչպես է դա տեղի ունենում: Այս բացը լրացնելու համար Լունդի համալսարանի պրոֆեսոր եւ Սքանեի ​​համալսարանական հիվանդանոցի նյարդավիրաբուժության խորհրդատու Նիքլաս Մարքլունդը փորձարար գիտնական Իլնուր Օզենի հետ որոշել է ավելի խոր ուսումնասիրել մոլեկուլային դետալները:

Ուփսալայի համալսարանի հետ համագործակցությամբ նրանք հետազոտել են 15 պացիենտի ուղեղի հյուսվածքը, որոնք վիրահատության միջոցով հեռացվել են արյունահոսության եւ այտուցի պատճառով մեկ շաբաթվա ընթացքում ուղեղի տրավմատիկ վնասվածքներից հետո: Նրանք պարզել են, որ անոթների հարթ մկանային բջիջների փոփոխությունները համընկնում են Ալցհեյմերի հիվանդության հետ կապված սպիտակուցի՝ բետա-ամիլոիդի ավելացման հետ:

«Մեր արդյունքները ցույց են տալիս, որ անոթային փոփոխությունները կարող են ավելի կարեւոր լինել նեյրոդեգեներացիայի համար, քան նախկինում կարծում էին»,- նշել են գիտնականները:

Նրանց խոսքով՝ սա մարտահրավեր է նեյրոդեգեներացիայի հետ կապված հիվանդությունների ներկա հարացույցին, ինչը ենթադրում է, որ անոթային դիսֆունկցիան կարող է հրահրել ամիլոիդին առնչվող հիվանդությունների առաջընթացը, այլ ոչ թե առաջանում է նեյրոնների վնասվածքի պատճառով:

Մինչ ծերացումը հանգեցնում է անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների, գլխուղեղի վնասվածքը կարող է սրել եւ արագացնել այդ գործընթացները նույնիսկ երիտասարդ հիվանդների մոտ: Բայց գլխուղեղի վնասվածքի ոչ բոլոր զոհերի մոտ է առաջանում Ալցհեյմերի հիվանդություն: Ահա թե ինչու է անհրաժեշտ շարունակել հետազոտությունները: