Գիտնականները նոր միացություն են սինթեզել  կոբալտի և էսկուլետինի՝ եղերդակի տերևներում պարունակվող հակաքաղցկեղային նյութի, հիման վրա: Էսկուլետինը թունավոր է առողջ բջիջների համար, սակայն կոբալտով միացությունն այս նյութն արտազատում է միայն բուն ուռուցքի բջիջներում՝ դրանով իսկ վերացնելով դրա կողմնակի ազդեցությունները։ Այսպիսով, նոր միացությունը կարող է հիմք հանդիսանալ թիրախային հակաքաղցկեղային թերապիայի համար: Ռուսաստանի գիտական ​​հիմնադրամի (RSF) դրամաշնորհի աջակցությամբ կատարված ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Dalton Transactions ամսագրում:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալներով, աշխարհում յուրաքանչյուր վեցերորդ մարդը մահանում է քաղցկեղից։ Ընդ որում, ճառագայթային թերապիան՝ քաղցկեղի դեմ պայքարի ամենատարածված մեթոդներից մեկը, միշտ չէ, որ արդյունավետ է։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ այս մեթոդով քաղցկեղի բջիջները ոչնչացնելու համար թթվածին է անհրաժեշտ, մինչդեռ նորագոյացությունների շրջաններում ստեղծվում են գոտիներ, որտեղ այն քիչ է՝ հիպոքսիկ շրջաններ, հայտնում է «Научная Россия» պորտալը։ Դրանք առաջանում են այն պատճառով, որ  քաղցկեղի բջիջներում կուտակվում են ասկորբինաթթուն, գլուտատիոնը և ցիստեինը, որոնք թույլ չեն տալիս թթվածնին ներթափանցել այդ շրջանները:

Ճառագայթային թերապիայի այլընտրանքը թիրախային թերապիան է: Այս մոտեցմամբ ուռուցքի սահմանները նախ որոշվում են մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիայի (MRI) միջոցով, այնուհետև դեղը՝ թունավոր դեղամիջոցը, որը սպանում է քաղցկեղի բջիջները, «հասցվում» է անհրաժեշտ շրջան: Առաքման համար կարող են օգտագործվել կոբալտով միացությունները, իսկ որպես թունավոր դեղամիջոց՝ էսկուլետինը, մի նյութ, որը պարունակվում է եղերդակի տերևներում: Լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կոբալտով միացությունները հասնում են թթվածնի պակաս ունեցող շրջաններ, որտեղ քայքայվում են և արտազատում հակաքաղցկեղային դեղամիջոցը։ Դեղամիջոցն ուղղակիորեն ուռուցքին հասցնելը կարևոր է, քանի որ էսկուլետինը թունավոր է ոչ միայն քաղցկեղի, այլև առողջ բջիջների համար: Սակայն մարդկանց վրա կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ քանի որ կենդանի օրգանիզմներում նյութափոխանակությունն ավելի բարդ է, քան լաբորատորիայում ուսումնասիրված բջջային կուլտուրաներում, ուստի հակաքաղցկեղային դեղամիջոցը նման միացություներում ոչ միշտ է արտազատվում: Սա նշանակում է, որ անհրաժեշտ է գտնել կոբալտով միացությունների այլ կազմ, որի դեպքում արտազատման արագությունն ու արդյունավետությունը ավելի բարձր կլինի։

ՌԳԱ Ա․Ն․ Նեսմեյանովի անվան օրգանական տարրերի միացությունների ինստիտուտի (Մոսկվա),  ակադեմիկոս Ա.Պ. Ավցինի անվան Մարդու մորֆոլոգիայի գիտահետազոտական ​​ինստիտուտի (Մոսկվա) և Բարսելոնայի համալսարանի (Իսպանիա)    գիտնականները նոր կոբալտային միացություն են սինթեզել  էսկուլետին հակաքաղցկեղային դեղամիջոցի հետ։ Դրա համար հեղինակները վերցրել են պարզ օրգանական միացություն, ձևափոխել են այն՝ ավելացնելով թթվածնի, ածխածնի և ջրածնի ատոմներից «կառուցված» քիմիական մոդիֆիկատոր, և այն քիմիական ճանապարհով միացրել կոբալտի աղի և էսկուլետինի հետ: Գիտնականներն ապացուցել են, որ որքան բարձր է միացության քայքայման ռեակցիայի արագությունը, այնքան մեծ է էսկուլետինի արտազատման հավանականությունը ուռուցքի հիպոքսիկ շրջանում: Ստացված միացության մեջ դեղամիջոցի արտազատման արագությունը 15 անգամ ավելի բարձր էր, քան նախկինում ուսումնասիրվածներինը:

Հեղինակները ստուգել են՝ արդյոք միացությունն աշխատում է հիպոքսիկ պայմաններում։ Դրա համար արգոնով լցված փորձանոթի մեջ լուծված ասկորբինաթթու ավելացրեցին, խառնուրդը տաքացրեցին մինչև 40℃ (ինչը մոտ է մարդու մարմնի ջերմաստիճանին) և հետևեցին, թե ինչպես է կոբալտային միացությունը քայքայվում և արտազատում էսկուլետինը նման պայմաններում: Պարզվեց, որ երկու րոպեի ընթացքում միացությունից արտազատվել է դեղամիջոցի 90%-ը։

Հետազոտողներն այնուհետև  ստացված կոբալտային միացությունն ավելացրեցին մկների և մարդկանց  ուռուցքային բջիջների կուլտուրաներին: Պարզվեց, որ դրա արդյունավետությունը թթվածնի անբավարարության պայմաններում քաղցկեղի բջիջները ոչնչացնելու գործում 1,5 անգամ գերազանցում է մաքուր էսկուլետինին։ Միևնույն ժամանակ, բավարար թթվածնի պայմաններում էսկուլետինը չի արտազատվում:

«Մենք հույս ունենք, որ մեր հայտնաբերած օրինաչափությունները կօգնեն այլ գիտական ​​խմբերին օպտիմալացնել իրենց ստացած հակաքաղցկեղային դեղամիջոցների հատկությունները: Ներկայումս մենք աշխատում ենք այլ նախագծերի վրա, ինչպիսիք են մագնիսական նյութերի և կատալիզի հետ կապված նախագծերը: Դրանց ընդհանրությունն այս աշխատանքի հետ միջուկային մագնիսական ռեզոնանսային սպեկտրոսկոպիայի օգտագործումն է համապատասխան նյութերի ուսումնասիրության համար», - պատմել է նախագծի ղեկավար, քիմիական գիտությունների դոկտոր Յուլիա Նելյուբինան։