Գիտնականները հայտնաբերել են որոշակի գեն, որը, նրանց կարծիքով, կարող է կապված լինել խոսակցական լեզվի հնագույն ծագման հետ, որը մարդու գոյատևման բանալին էր:

Խոսքը թույլ տվեց մեզ փոխանակել տեղեկատվություն, համակարգել գործողությունները և փոխանցել գիտելիք՝ մեզ առավելություն տալով անհետացած հարազատների նկատմամբ, ինչպիսիք են նեանդերթալցիներն ու դենիսովացիները:

Nature Communications ամսագրում հրապարակված նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ միայն մարդկանց մոտ հայտնաբերված սպիտակուցային տարբերակը կարող է օգնել մեզ հաղորդակցվել նոր ձևերով:

Սա «առաջին լավ քայլ է կոնկրետ գեների ուսումնասիրման ուղղությամբ», որոնք կարող են ազդել խոսքի և լեզվի զարգացման վրա, ասում է Լիզա Ֆինեստակն՝ ԱՄՆ Մինեսոտայի համալսարանից, ով չի մասնակցել հետազոտությանը, հաղորդում է Euronews-ը:

Հավանաբար այն, ինչ գիտեն գիտնականները, մի օր օգնի խոսքի խնդիրներ ունեցող մարդկանց:

Գենետիկ տարբերակը, որի վրա կենտրոնացել են հետազոտողները, շատ գեներից մեկն է, «որը նպաստել է Homo sapiens-ի՝ որպես մեր այսօրվա գերիշխող տեսակի առաջացմանը», - ասում է հետազոտության հեղինակներից բժիշկ Ռոբերտ Դարնելը:

Դարնելը 1990-ականների սկզբից ուսումնասիրում է այս սպիտակուցը, որը կոչվում է NOVA1, որը, ինչպես հայտնի է, կարևոր դեր է խաղում ուղեղի զարգացման մեջ:

Վերջին ուսումնասիրության մեջ, Նյու Յորքի Ռոքֆելլերի համալսարանի իր լաբորատորիայի գիտնականները օգտագործել են CRISPR գեների խմբագրման տեխնիկան՝ մկների մեջ հայտնաբերված NOVA1 սպիտակուցը փոխարինելու միայն մարդու տեսակով՝ փորձարկելու գենետիկական տարբերակի իրական ազդեցությունը:

Ի զարմանս նրանց, նա փոխեց կենդանիների ձայնի ձևը, երբ նրանք դիմում էին միմյանց։

Մարդկային տարբերակով ձագ մկները ճռռացին այլ կերպ, քան իրենց սովորական հարազատները, երբ նրանց մայրը հայտնվեց մոտակայքում: Եվ այս տարբերակով չափահաս արու մկները էգին արձագանքեցին տարբեր կերպ, քան իրենց սովորական գործընկերները:

Երկու դեպքում էլ մկները մոտիվացված էին խոսելու, ասում է Դարնելը, բայց մարդկային տարբերակի դեպքում նրանք տարբեր կերպ էին խոսում՝ ցույց տալով նրա դերը խոսքի զարգացման գործում:

Սա առաջին դեպքը չէ, երբ գենը կապվում է խոսքի հետ: 2001 թվականին բրիտանացի գիտնականները հայտարարեցին, որ հայտնաբերել են խոսքի և լեզվի խանգարման հետ կապված առաջին գենը։

FOXP2-ն անվանվել է մարդու լեզվի գեն: Բայց թեև այն մասնակցում է մարդկային լեզվի զարգացմանը, պարզվում է, որ ժամանակակից մարդկանց մոտ դրա տարբերակը մեզ հատուկ չէ: Հետագայում ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այն կիսվել է նեանդերթալցիների հետ։

Ընդհակառակը, ժամանակակից մարդկանց մոտ NOVA1 տարբերակն առկա է բացառապես մեր տեսակի մեջ, ասում է Դարնելը:

Այս գենի տարբերակն ունենալը միակ պատճառը չէ, որ մարդիկ կարող են խոսել: Այս ունակությունը կախված է նաև այնպիսի գործոններից, ինչպիսիք են մարդու կոկորդի անատոմիական առանձնահատկությունները և ուղեղի այն հատվածները, որոնք միասին աշխատում են՝ թույլ տալով մարդկանց խոսել և հասկանալ լեզուն:

Դարնելը հույս ունի, որ այս աշխատանքը ոչ միայն կօգնի մարդկանց ավելի լավ հասկանալ իրենց ծագումը, այլ, ի վերջո, կհանգեցնի խոսքի հետ կապված խնդիրների բուժման նոր մեթոդներին:

Նույնիսկ ավելի հավանական է, ասում է Ֆինեստակը, գենետիկական բացահայտումները մի օր գիտնականներին թույլ կտան բացահայտել կյանքի վաղ շրջանում նրանց, ովքեր կարող են խոսքի և լեզվի միջամտության կարիք ունենալ: