նախընտրելի դարձնել
Տոմսկի պոլիտեխնիկական համալսարանի գիտնականները ստեղծել եւ փորձարկել են շագանակագեղձի քաղցկեղի ախտորոշման եւ բուժման առաջին ռուսական միացությունը։ Պիլոտային կլինիկական փորձարկումների առաջին փուլի տվյալները հաստատել են նոր մոլեկուլով բուժական եւ ախտորոշիչ դեղամիջոցների անվտանգությունը: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են ACS Pharmacology & Translational Science ամսագրում:
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ շագանակագեղձի քաղցկեղը երկրորդ ամենատարածված ախտորոշվող քաղցկեղն է աշխարհում, մոտավորապես ութ տղամարդուց մեկի մոտ կյանքի ընթացքում այն ախտորոշվում է:
Ուռուցքների դեմ պայքարի ժամանակակից մոտեցման՝ տերանոստիկայի շրջանակում գիտնականները մշակում են դեղամիջոցներ, որոնք հարմար են ինչպես քաղցկեղի ախտորոշման, այնպես էլ բուժման համար: Մինչ օրս աշխարհում ստեղծվել է միայն երկու տերանոստիկ մոլեկուլ՝ մեկը շագանակագեղձի քաղցկեղի բուժման եւ ախտորոշման, մյուսը՝ նեյրոէնդոկրին ուռուցքների բուժման համար, եւ երկուսն էլ արտոնագրված եւ արտադրված են արտասահմանում, գրել է «ՌԻԱ Նովոստին»։
Առաջին հայրենական տերանոստիկ զույգը, որը հիմնված է նոր միացության՝ լիգանդի վրա, առաջարկել են Տոմսկի պոլիտեխնիկական համալսարանի մասնագետները Տոմսկի ազգային հետազոտական բժշկական կենտրոնի եւ Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի գործընկերների հետ միասին: Տարբեր ռադիոակտիվ իզոտոպների հետ համատեղ դեղամիջոցները կարող են ունենալ ինչպես ախտորոշիչ, այնպես էլ բուժական ազդեցություն:
«Մեր ռադիոդեղագործական արտադրանքը հիմնված է BQ- ПСМА միացության վրա, որը միզանյութի ածանցյալ է եւ ունի բարձր զգայունություն եւ հարաբերակցություն ПСМА -ի նկատմամբ: Եթե BQ- ПСМА-ին միացնեք ախտորոշիչ տեխնիում-99մ, այն կաշխատի որպես «ազդանշանային փարոս»՝ ցույց տալով քաղցկեղի բջիջների գտնվելու վայրը: Իսկ եթե օգտագործվի թերապեւտիկ հատկություններով իզոտոպ՝ լյուտեցիում-177, ապա հնարավոր կլինի հզոր թերապեւտիկ ազդեցություն ունենալ ուռուցքային բջիջների վրա»,- նշել է նախագծի ղեկավար, Քիմիական եւ կենսաբժշկական տեխնոլոգիաների հետազոտական դպրոցի «Օնկոտերանոստիկա» հետազոտական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Ռոման Զելչանը:
ПСМА -ն (շագանակագեղձի հատուկ թաղանթային հակագեն) հատուկ սպիտակուց է շագանակագեղձի քաղցկեղի բջիջների մակերեսին: BQ- ПСМА-ն արդյունավետորեն հայտնաբերում է օրգանիզմում ПСМА-ն արտահայտող ուռուցքային բջիջները: Գիտնականներն ընտրել են ամենախոստումնալից մոլեկուլները, մշակել լիգանդի սինթեզման, այն իզոտոպներով հագենալու մեթոդներ եւ արտոնագրել են դրանք։
«2023թ. տեխնեցիում-99 մ իզոտոպով ախտորոշիչ ռադիոդեղամիջոցը հաջողությամբ անցել է Տոմսկի Ուռուցքաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի պացիենտների մասնակցությամբ փորձնական կլինիկական փորձարկումների առաջին փուլը, իսկ 2024թ. լյուտեցիում-177 թերապեւտիկ մոլեկուլը նույնպես հաղթահարել է այս եզրագիծը: Հետազոտությունները ցույց են տվել թերապեւտիկ միացության անվտանգությունը եւ առաջնային արդյունավետությունը, հաշվարկվել են ճառագայթային ազդեցությունը»,- ավելացրել է գիտնականը:
Էվոլյուցիան նկարագրված է մի շարք արտոնագրերում եւ կարգավորող փաստաթղթերում, նշել են մասնագետները:
Նախագծի ղեկավարը խոսել է թիմի պլանների մասին՝ ուղղակի կլինիկական ուսումնասիրությունների իրականացում ռադիոդեղագործական դեղամիջոցների արդյունավետությունը առկա արտասահմանյան անալոգների համեմատ ուսումնասիրելու համար:
