նախընտրելի դարձնել
Միչիգանի համալսարանի հետազոտողները հայտնաբերել են PROX1 անվանված գեն, որը կարեւոր դեր է խաղում շագանակագեղձի քաղցկեղի ագրեսիվ, բուժման հանդեպ դիմացկուն ձեւերի զարգացման գործում: Սա նոր թերապիայի ճանապարհ է բացում՝ օգտագործելով հիստոն դեացետիլազի (HDAC) ինհիբիտորներ կոչվող դեղերի արդեն գոյություն ունեցող դասը: Աշխատանքը հրապարակվել է Journal of Clinical Investigation (JCI) ամսագրում:
Շագանակագեղձի քաղցկեղը հաճախ բուժվում է անդրոգենային ռեցեպտորի ակտիվությունն արգելափակելով, քանի որ ուռուցքների մեծ մասը կախված է դրանից: Սակայն ժամանակի ընթացքում որոշ ուռուցքներ կորցնում են զգայունությունն այս մեթոդի նկատմամբ եւ անցնում են այլ «անհատականությունների»՝ երեւույթ, որը կոչվում է գծային պլաստիկություն: Նման ուռուցքները դառնում են դիմացկուն ավանդական թերապիայի նկատմամբ եւ չափազանց դժվար են բուժվում:
Դոկտոր Զի Դուանի եւ դոկտոր Ջոշի Ալումկալի գլխավորած նոր աշխատանքը ցույց է տվել, որ այս անցումը զգալիորեն մեծացնում է PROX1 գենի ակտիվությունը, որը վերահսկում է բջջային ինքնությունը: Ավելին, պարզվել է, որ PROX1-ը ճնշում է անդրոգենային ռեցեպտորը, ինչը ենթադրում է, որ դա կարող է լինել պատճառներից մեկը, թե ինչու են ուռուցքները կորցնում կախվածությունը դրանից:
Երբ գիտնականներն արհեստականորեն «անջատել» են PROX1-ը ագրեսիվ շագանակագեղձի քաղցկեղի բջիջներում, բջիջները դադարել են աճել եւ սկսել են մահանալ: Սակայն PROX1-ը, որպես տրանսկրիպցիոն գործոն, դժվար է ուղղակիորեն թիրախավորել դեղամիջոցներով:
Շրջանցող լուծում փնտրելու նպատակով հետազոտողներն ուսումնասիրել են PROX1-ի գործընկերներին՝ սպիտակուցներ, որոնց հետ այն փոխազդում է: Դրանց թվում են հիստոն դեացետիլազները (HDACs), ֆերմենտներ, որոնց համար արդեն կան հավանության արժանացած դեղամիջոցներ: Գիտնականները ենթադրել են, որ HDAC-ները արգելափակելով՝ նրանք կարող են անուղղակիորեն ճնշել PROX1-ը:
Այս վարկածը հաստատվել է. HDAC-ինհիբիտորները նվազեցրել են PROX1 սպիտակուցի մակարդակը, եւ ուռուցքային բջիջները մահացել են: Ազդեցությունը նման է եղել գենի լիակատար անջատմանը:
«Մեր տվյալները ցույց են տալիս, որ PROX1-ը անդրոգենային կախվածությունից շեղման պատճառն է։ Եվ HDAC-ինհիբիտորները կարող են արդյունավետորեն ճնշել այն։ Սա շագանակագեղձի քաղցկեղի ագրեսիվ ձեւերի բուժման համար արդեն հաստատված դեղամիջոցների կլինիկական փորձարկումների հնարավորություն է ընձեռում, որոնց համար ներկայում գրեթե արդյունավետ թերապիաներ չկան»,- եզրափակել է Ալումկալը։
