Քրոնիկ անքնությունը կարող է արագացնել ուղեղի ծերացումը։

Քրոնիկ անքնությունից տառապող կամ շաբաթական առնվազն երեք գիշեր երեք կամ ավելի ամիս շարունակ քնելու խնդիրներ ունեցող մարդկանց մոտ 40 տոկոսով ավելի հավանական է դեմենցիայի կամ թեթև ճանաչողական խնդիրների զարգացումը, քան նորմալ քնող մարդկանց մոտ, ասվում է Neurology ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության մեջ։

Սա հանգեցնում է ուղեղի ծերացման լրացուցիչ 3.5 տարվա, ասվում է զեկույցում։

«Այս արդյունքները լրացնում են աճող ապացույցների այն ամբողջությունը, որ քունը միայն հանգստի մասին չէ, այն ուղեղի դիմադրողականության մասին է», - ըստ Euronews-ի՝ ասել է ուսումնասիրության հեղինակներից մեկը՝ ԱՄՆ-ի Մայո կլինիկայի նյարդաբան, բժիշկ Դիեգո Զ. Կարվալյոն։

Կարվալյոյի թիմը գրեթե վեց տարի շարունակ հետևել է 2750 տարեց ամերիկացիների, ովքեր ճանաչողական առումով առողջ են եղել։ Մասնակիցները, որոնցից 16%-ը ունեցել են անքնություն ախտորոշում, պարբերաբար հիշողության և մտածողության թեստեր են անցել, իսկ որոշների մոտ կատարվել է ուղեղի սկանավորում։

Ընդհանուր առմամբ, անքնություն ունեցող մարդկանց 14%-ի մոտ զարգացել է դեմենցիա կամ թեթև ճանաչողական խանգարում՝ համեմատած անքնություն չունեցող մարդկանց 10%-ի հետ։ Քրոնիկ անքնություն ունեցող մարդկանց մոտ տարիների ընթացքում նկատվել է մտածողության թեստերի արդյունքների ավելի կտրուկ վատթարացում։

«Մենք նկատել ենք մտածողության հմտությունների ավելի արագ անկում և ուղեղի փոփոխություններ, ինչը վկայում է այն մասին, որ քրոնիկ անքնությունը կարող է վաղ նախազգուշացնող նշան լինել կամ նույնիսկ նպաստել ապագա ճանաչողական խնդիրներին», - ասել է Կարվալյոն։

Հետազոտության արդյունքները պահպանվեցին նույնիսկ այն բանից հետո, երբ գիտնականները հաշվի առան այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են տարիքը, արյան բարձր ճնշումը, քնի ապնոէն և քնաբեր դեղերի օգտագործումը։

Սակայն, ուշագրավն այն է, որ նրանք չապացուցեցին, որ անքնությունը ուղեղի առողջության հետ կապված խնդիրներ է առաջացնում, այլ միայն այն, որ այս երկուսը կապված են։ Ավելի շատ հետազոտություններ անհրաժեշտ կլինեն՝ ճշգրիտ հասկանալու համար, թե ինչպես են դրանք կապված։

Հետազոտությունը նաև պարզել է, որ քրոնիկ անքնությունն ավելի շատ է ազդում ուղեղի առողջության վրա որոշ մարդկանց մոտ, քան մյուսների։

Այն մասնակիցների մոտ, ովքեր ասում էին, որ սովորականից քիչ են քնում, ուղեղի սքանավորման ժամանակ եղել են ավելի շատ սպիտակ նյութի հիպերինտենսիվություններ, կամ վառ բծեր, որոնք ազդանշան են տալիս վնասվածքների և ամիլոիդային բծերի մասին, որոնք սպիտակուցներ են և կարող են կուտակվել ուղեղում և կապված են Ալցհեյմերի հիվանդության հետ։

Հետազոտությունը պարզել է, որ ամիլոիդային վահանիկների մակարդակը նման էր այն մակարդակներին, որոնք սովորաբար դիտվում են APOE4 գենի տարբերակ ունեցող մարդկանց մոտ, որը մեծացնում է Ալցհայմերի հիվանդության զարգացման ռիսկը։

APOE4 տարբերակ ունեցող մասնակիցների մոտ նաև հիշողության և մտածողության ունակության ավելի մեծ անկում է նկատվել։

«Մեր արդյունքները ցույց են տալիս, որ անքնությունը կարող է տարբեր ձևերով ազդել ուղեղի վրա՝ ոչ միայն ամիլոիդային բծերի, այլև ուղեղն արյունով ապահովող մանր անոթների վրա», - ասել է Կարվալյոն։

Սա առաջին դեպքը չէ, որ հայտնաբերվում է կապ քնի և ուղեղի առողջության միջև։ Քրոնիկ անքնությունն ու քնի վատ որակը նաև մեծացնում են բարձր արյան ճնշման, սրտանոթային հիվանդությունների, շաքարախտի, դեպրեսիայի և ճարպակալման ռիսկը։

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալներով՝ ամբողջ աշխարհում դեմենցիան ազդում է մոտ 57 միլիոն մարդու վրա։ Անքնությունը ազդում է լավ տվյալներ ունեցող երկրների մարդկանց մոտ 16.2 տոկոսի վրա։

Վերջին հետազոտությունը «հաստատում է քրոնիկ անքնության բուժման կարևորությունը՝ ոչ միայն քնի որակը բարելավելու, այլև տարիքի հետ ուղեղի առողջությունը պոտենցիալ պաշտպանելու համար», - ասել է Կարվալյոն։