Հարավային Կորեայի գիտնականները պարզել են, որ կյանքի վաղ շրջանում տեղի ունեցող իրադարձությունները կարող են ձևավորել էպիգենետիկ «հիշողություն», որը մեծահասակ տարիքում ազդում է ուղեղի բորբոքային ռեակցիաների վրա։

Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Nature Communications ամսագրում։

Մասնավորապես, նրանք պարզել են, որ NR3C1 գենը, որը կոդավորում է գլյուկոկորտիկոիդային ընկալիչը, կարևոր դեր է խաղում աստրոցիտների (ուղեղի օժանդակ բջիջներ) իմունային ռեակցիաների «արգելակը անջատելու» գործում։

Մկների վրա կատարված փորձերի ժամանակ հետազոտողները պարզել են, որ հետծննդյան շրջանում աստրոցիտներում NR3C1 ակտիվության անջատումը վաղ շրջանում չի խաթարում ուղեղի նորմալ զարգացումը։

Սակայն, մեծահասակ տարիքում, երբ ենթարկվում են գրգռիչ գործոնների (օրինակ՝ աուտոիմունային մոդելում), այս կենդանիները ցուցաբերում են չափազանց ուժեղ բորբոքային ռեակցիա և հակված են այնպիսի հիվանդությունների, ինչպիսին է բազմակի սկլերոզը։

Գիտնականները օգտագործել են 3D էպիգենոմիկ պրոֆիլավորում, ՌՆԹ հաջորդականացում և քրոմատինի հասանելիության վերլուծություն՝ աստրոցիտների զարգացման տարբեր փուլերում գեների կարգավորման փոփոխությունները հետևելու համար։

Նրանք նույնականացրել են 55 տրանսկրիպցիոն գործոններ, որոնք ակտիվ են աստրոցիտների հասունացման որոշակի փուլերում և հայտնաբերել, որ NR3C1-ը գործում է նեղ ժամանակային պատուհանի սահմաններում՝ ազդելով իմունային պատասխանի երկարաժամկետ զարգացման վրա։

Հետազոտողների կողմից առաջարկվող մեխանիզմը ենթադրում է, որ NR3C1 ֆունկցիայի վաղ աբլյացիան «ակտիվացնում է» իմունային գեների էպիգենետիկ ծրագրավորումը. դրանց գործունեությունը կարգավորող շրջանները մնում են «բաց» և հետագայում գերարձագանքում։

Արդյունքում, NR3C1-ը գործում է որպես «արգելակ», կանխելով աստրոցիտների չափազանց ակտիվացումը բորբոքման ժամանակ։

Հեղինակները ընդգծում են, որ սա առաջին ապացույցն է, որ աստրոցիտների իմունային ֆունկցիան կարգավորվում է կյանքի վաղ շրջանում ձևավորվող էպիգենետիկ հիշողությամբ։

Նրանք կարծում են, որ նման մեխանիզմները կարող են լույս սփռել նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների, այդ թվում՝ Ալցհայմերի հիվանդության ծագման վրա և առաջարկել թերապիայի նոր ուղիներ։