նախընտրելի դարձնելԴեկտեմբերի 12-ին, առողջապահության հարցերով խորհրդարանական մշտական հանձնաժողովի արտահերթ նիստում, որը տեղի է ունեցել Երեւանում, երկրորդ եւ վերջնական ընթերցմամբ քննարկվել է Հայաստանում համընդհանուր բժշկական ապահովագրության ներդրման օրենսդրական փաթեթը։
Խոսքը, մասնավորապես, «Համընդհանուր բժշկական ապահովագրության մասին» օրինագծերի փաթեթի եւ դրան առնչվող օրենքներում փոփոխությունների մասին է։ Այն ներկայացրել է առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը։
Նախագծի համաձայն՝ փոխհատուցումը, որը կծածկի ամենատարածված բժշկական ծառայությունների մոտ 30 տոկոսը, կվերաբերի որոշակի տեսակի դեղամիջոցների։ Ավելի թանկ դեղամիջոցներ գնել ցանկացող քաղաքացիները պարտավոր կլինեն վճարել տարբերությունը։
Ինչ վերաբերում է բժշկական օգնությանը, երբ պացիենտը շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվում է հիվանդանոց, ինչպես նաեւ հետագա ստացիոնար բուժման կամ վիրահատության համար, համապատասխան ծառայությունները կծածկվեն որոշակի գումարի սահմաններում։ Անհրաժեշտության դեպքում պացիենտը պատասխանատու կլինի ցանկացած լրացուցիչ վճարման համար։ Ապագա ծրագրերը ներառում են գործակիցների ներդրում, որոնք կնվազեցնեն պետական վճարումները ծխախոտ եւ ալկոհոլ չարաշահող քաղաքացիների համար։
Եթե շտապօգնություն կանչելուց եւ զննումից հետո պացիենտը չի ստանում հոսպիտալացման ուղեգիր, բայց դեռեւս անհրաժեշտ է համարում բուժումը, նրան կուղարկեն կլինիկա՝ թեստավորման համար։ Թեստերը ծածկվում են ապահովագրությամբ, բայց ստացիոնար բուժումը վճարում է անհատը։
Ապահովագրական ծածկույթ ստանալու համար քաղաքացիները պետք է ներբեռնեն առողջապահության նախարարության «Armed» հավելվածը եւ գրանցվեն։ Հավելվածը գործարկվել է COVID-19 համավարակի ժամանակ եւ ներկայում ունի մոտ 700 000 ակտիվ օգտատեր։ Տարեց քաղաքացիներին, որոնք չեն կարողանում ինքնուրույն գրանցվել, կօգնեն ամբուլատոր կլինիկայի աշխատակիցները, որոնք կզանգահարեն նրանց եւ կտրամադրեն օգնություն։
Հավելվածը կհրապարակի ապահովագրությամբ ծածկվող բժշկական ծառայությունների ցանկերը, ինչպես նաեւ պարտադիր պլանավորված զննումների ամսաթվերը։ Օգտատերերը կստանան հիշեցումներ։ Եթե պարտադիր զննումները բաց են թողնվում, նրանց ապահովագրությունը կդադարեցվի մինչեւ դրանց ավարտը։ Այս մեխանիզմը նախատեսվում է ներդնել 2028թ․։
Բազային ապահովագրական վճարը սահմանվել է ամսական 10 800 դրամ։ Այս գումարի մի մասը կփոխհատուցվի Զինվորական ապահովագրության հիմնադրամում կատարված առկա վճարներով։ Հիմնադրամին կատարված վճարները, որոնք 2021թ․ ավելացվել էին, կվերադարձվեն նախկին 1 000 դրամ մակարդակին, անկախ աշխատավարձից։
200 000-ից մինչեւ 500 000 դրամ եկամուտ ունեցող քաղաքացիների համար հիմնադրամին կատարված ներկա վճարները կազմում են 5 500 դրամ, սակայն բարեփոխումից հետո դրանք կնվազեն մինչեւ 1 000 դրամ։ 4 500 դրամ տարբերությունը կօգտագործվի ապահովագրավճարը կատարելու համար։ Բացի այդ, այս քաղաքացիները կկարողանան ստանալ մինչեւ 6 000 դրամ սոցիալական վարկեր, որոնք կրթության եւ առողջապահության ծախսերի վերադարձն են։ Ընդհանուր առմամբ, նրանց կփոխհատուցվի 10 500 դրամ, ինչը նրանց ամսական իրական բեռը կհասցնի 300 դրամի։ Սոցիալական վարկերը կվերադարձվեն հետադարձ ուժով՝ հայտարարագիրը ներկայացնելուց հետո։ Սակայն 2026թ․ պետությունը անմիջապես կսուբսիդավորի 6 000 դրամ բնակչության այս խմբի համար՝ առանց սպասելու հայտարարագրի մեկ տարի անց ներկայացմանը։
500 000-ից մինչեւ 1 միլիոն դրամ եկամուտ ունեցող քաղաքացիների համար Զինվորական ապահովագրության հիմնադրամին վճարումները կազմում են 8 500 դրամ։ Այս գումարից 7 500 դրամը կուղղվի բժշկական ապահովագրությանը։ Սոցիալական վարկերը կծածկեն ամսական մինչեւ 4 000 դրամ, հնարավոր է՝ լիովին փոխհատուցելով ապահովագրավճարները։
1 միլիոն դրամից ավելի եկամուտ ունեցող քաղաքացիները կպահպանեն Ռազմական ապահովագրության հիմնադրամում նախկին՝ 15 000 դրամ վճարի չափը։ Նրանք նաեւ իրավունք կունենան ստանալ մինչեւ 4 000 դրամ սոցիալական վարկ՝ ապահովագրավճարները ծածկելու համար։
Սոցիալական վարկերը կվերադարձվեն հետադարձ ուժով՝ հարկային հաշվետվություն ներկայացնելուց հետո։ Սակայն 2026թ․ պետությունն անմիջապես կսուբսիդավորի 6 000 դրամ 200 000-ից մինչեւ 500 000 դրամ եկամտային խմբի համար՝ առանց սպասելու հարկային հայտարարագրի մեկ տարի անց ներկայացմանը։
Բացի այդ, առաջարկվող միջոցառումները ներառում են պետական ապահովագրական հիմնադրամի ստեղծում։ Առաջին երեք ամիսների ընթացքում հիմնադրամը կգործի ժամանակավոր կառավարման ներքո։ Այնուհետեւ պետական մրցակցային հանձնաժողովը կձեւավորի իր տնօրենների խորհուրդը։
2026թ․ բժշկական ապահովագրության համակարգի ներդրման համար ՀՀ պետական բյուջեից նախատեսվում է հատկացնել 127 միլիարդ դրամ։ Միջոցները կկառավարի պետական առողջապահական ապահովագրության հիմնադրամը։ Դրա տնօրենը տարեկան զեկույց կներկայացնի խորհրդարանին՝ կատարված աշխատանքի, միջոցների հոսքի եւ հաջորդ տարվա գործունեության ծրագրի վերաբերյալ։
Անցումային շրջանում պետական եւ մասնավոր բժշկական հաստատությունները պարտավոր կլինեն ներդրումներ կատարել զարգացման մեջ՝ իրենց կարողությունները մեծացնելու համար։
Համընդհանուր բժշկական ապահովագրության համակարգին անցնելու առաջին փուլը կսկսվի 2026թ․: Համակարգը կներառի երկու խումբ՝ պետության կողմից ապահովագրված անձինք (18 տարեկանից փոքր անչափահասներ, 65 տարեկանից բարձր քաղաքացիներ, 18-65 տարեկան անձինք՝ I-III խմբի հաշմանդամությամբ, եւ ընտանիքներ՝ 28 կամ ավելի միավոր սոցիալական անապահովության մակարդակով), ինչպես նաեւ 190 000 աշխատող քաղաքացիներ՝ ամսական 200 000 դրամից ավելի եկամուտով: Պետությունը կհոգա առաջին կատեգորիայի ամբողջ արժեքը:
ՀՀ կառավարությունը հաստատել է համընդհանուր բժշկական ապահովագրության համակարգի հայեցակարգը դեռեւս 2023թ․ փետրվարին: Այնուամենայնիվ, երկրի փորձագիտական հանրությունը կարծում է, որ առաջարկվող մոդելը պարունակում է լուրջ ռիսկեր:
«Հայաստան» ընդդիմադիր խորհրդարանական խմբակցությունը նախկինում առաջարկել էր բժշկական ապահովագրություն ստացողների ցուցակում ներառել 63-65 տարեկան անձանց, ինչպես նաեւ 23 տարեկանից փոքր միայնակ ծնողներից կազմված ընտանիքների անձանց։ «Մենք չընդունեցինք այս առաջարկը, քանի որ բժշկական ապահովագրության ծախսերն արդեն հաստատվել են 2026թ․ պետական բյուջեի նախագծում։ Նշված առաջարկը կվերանայվի 2027թ․»,- ասել է Ավանեսյանը։
Մահացած զինծառայողների ծնողների հարցի վերաբերյալ նախարարը հատուկ նշել է, որ նրանք համարվում են առանձին սոցիալական խումբ։ Սա նշանակում է, որ նրանք չեն ներառվի այլ սոցիալական խմբերի շարքում։
Կառավարության ներկայացուցիչը նաեւ նշել է, որ համընդհանուր բժշկական ապահովագրության մասին օրենքը ուժի մեջ կմտնի ստորագրման հաջորդ օրը՝ դեկտեմբերին։ Նոյեմբերը կօգտագործվի որպես աշխատավարձի հաշվարկման հիմք, քանի որ դեկտեմբերին եկամուտների պատկերը կարող է աղավաղվել լրացուցիչ կուտակումներով՝ աշխատավարձերով եւ բոնուսներով։ «Ապահովագրական վճարների վճարման առաջին ամիսը կլինի հունվարը՝ մինչեւ հունվարի 20-ը։ Սակայն մինչեւ հունվարի 20-ը հաշվարկը կհիմնվի դեկտեմբեր ամսվա կուտակումների վրա։ Սա նշանակում է, որ այս 300 դրամի կամ այլ դրույքաչափերի պահումը կկատարվի դեկտեմբեր ամսվա աշխատավարձից՝ հունվարի ընթացքում»։ Այնուամենայնիվ, ես կցանկանայի ընդգծել, որ պետությունն ու կառավարությունը, ընդունելով, որ սա համակարգի գործարկման առաջին տարին է, պայման են դրել, որ փաթեթի ակտիվացումը տեղի կունենա ոչ թե վճարումից հետո (հաջորդ ամիս), այլ անմիջապես՝ հունվարի 1-ից, չնայած վճարման իրական վերջնաժամկետը հունվարի 20-ն է»,- ասել է նա։
Որոշ քննարկումներից հետո օրենսդրական նախաձեռնությունը ստացել է մշտական խորհրդարանական հանձնաժողովի դրական կարծիքը։
