նախընտրելի դարձնել2026թ. հունվարի 1-ից Հայաստանում մեկնարկել է պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգի ներդրումը։ Նորամուծությունները միաժամանակ վերաբերում են բուժսպասարկման կարգին, սոցփաթեթի միջոցների օգտագործմանը եւ ապահովագրական մուծումների ձեւավորման մեխանիզմին։
Կշարունակի արդյոք գործել սոցփաթեթը, և ինչպես, տեղեկացրել են առողջապահության նախարարության պայմանագրերի կատարման վերահսկման գծով խորհրդական Տիգրան Հովհաննիսյանը եւ աշխատանքի եւ զբաղվածության նախարարության աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի վարչության պետ Ժորա Սարգսյանը։
Բժշկական ապահովագրություն. սպասարկման նոր կարգը
Ինչպես նշել է Տիգրան Հովհաննիսյանը, նոր տարվանից սկսած՝ սոցիալական փաթեթի շահառուները կներառվեն պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգում։ Սակայն կարեւոր տարբերություն է դրվում. սոցիալական փաթեթի միջոցներ ստանալը եւ բժշկական ապահովագրության փաթեթի վավերականությունը երկու առանձին մեխանիզմներ են։
Եթե անձը ցանկանում է ստանալ սոցիալական փաթեթ, կանխարգելիչ բժշկական զննում անցնելն այլեւս պարտադիր չէ։ Բայց ցանկության դեպքում նույնիսկ բողոքներ չունեցող քաղաքացիները կկարողանան տարեկան կանխարգելիչ զննում անցնել ապահովագրութայն շրջանակում՝ պարզապես պոլիկլինիկայում գրանցվելով։ Համակարգն ավտոմատ կերպով գրանցում է, որ այցելությունը պարտադիր ապահովագրության ծրագրի շրջանակում է իրականացվում։
Բացառությամբ արտակարգ դեպքերի, նախնական խորհրդատվությունը պետք է սկսվի տեղամասային բժշկի մոտ: Հետազոտությունից հետո բժիշկը տրամադրում է բաց ուղեգիր, իսկ պացիենտն ինքն է ընտրում բժշկական հաստատությունը եւ մասնագետին՝ հետագա հետազոտության համար։
Տարեկան կանխարգելիչ հետազոտության մեջ ներառված թեստերի եւ հետազոտությունների ցանկը մեծ մասամբ մնում է նույնը, ինչ նախկին սոցիալական փաթեթի համակարգում էր: Ամբողջական ցանկը հրապարակված է առողջապահության նախարարության եւ պետական ապահովագրության հիմնադրամի կայքերում։
Առանձին ամրագրված է, որ մինչեւ 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող քաղաքացիները առայժմ կշարունակեն ստանալ սոցիալական փաթեթի ծառայություններն իրենց բժշկի միջոցով: Նրանց անցումը պարտադիր ապահովագրական համակարգին նախատեսվում է բարեփոխումների երկրորդ փուլում:
Ինչպես է ձեւավորվում ապահովագրական անդամավճարը
Ինչպես տեղեկացրել է Հովհաննիսյանը, 201 հազար դրամ կամ ավելի աշխատավարձ ստացողները կկարողանան իրենց սոցիալական փաթեթի մի մասն ուղղել Պարտադիր առողջության ապահովագրության հիմնադրամին։ Դրա համար նրանք պետք է դիմում ներկայացնեն իրենց գործատուին։ Այնուհետեւ նրանց սոցիալական փաթեթից ամսական 6 000 դրամը կփոխանցվի անմիջապես ապահովագրական հիմնադրամ, այլ ոչ թե սոցիալական փաթեթի բանկային հաշվին։ Պետությունն իր հերթին շարունակում է սուբսիդավորել վճարման մի մասը. նախկինում «Զինապահ» հիմնադրամին վճարված 5 500 դրամից պահվում է միայն 1 000 դրամը, իսկ 4500 դրամը վճարվում է ապահովագրական հիմնադրամին։ Աշխատողի աշխատավարձից ամսական պահվում է միայն 300 դրամ։
Սարգսյանն իր հերթին ավելացրել է. «Այսպիսով, անձը կարող է ընտրել՝ օգտագործել իր սոցիալական փաթեթի միջոցները իր սովորական նպատակների համար, թե ներդնել դրանք սեփական առողջության ապահովագրության փաթեթը կառուցելու մեջ»։ Նա նաեւ նշել է, որ հնարավոր է նաեւ օգտագործել սոցիալական փաթեթի միջոցներն ընտանիքի անդամների ապահովագրական վճարները վճարելու համար։ Սա հնարավորություն է տալիս ընդլայնել ընտանիքի ներսում առողջության ապահովագրության ծածկույթը՝ օգտագործելով արդեն տրամադրված սոցիալական նպաստները։
Սոցիալական փաթեթ. բուժզննման պահանջի չեղարկում
Ինչպես տեղեկացրել է Ժորա Սարգսյանը, մինչ այժմ սոցիալական փաթեթի ակտիվացման համար պարտադիր պայման էր կանխարգելիչ բուժզննում անցնելը։ Բանկերը պահանջում էին համապատասխան տեղեկանք, որպեսզի թույլ տան միջոցների օգտագործումը՝ հանգստի, հիպոտեկի, ուսուցման, ատամնաբուժության, սպորտի, մշակութային ծառայությունների եւ այլ ուղղությունների, ինչպես նաեւ կուտակումների կանխիկացման համար։ Սարգսյանը հաստատել է Հովհաննիսյանի խոսքերը՝ նշելով նաեւ, որ այս պահանջը ամբողջությամբ վերացվել է 2026թ․ հունվարի 1-ից։
Սոցիալական փաթեթի շահառուներից այլեւս չի պահանջվի բժշկական տեղեկանք՝ բոլոր վերը նշված դեպքերում միջոցները ծախսելու, հիպոտեքային կամ կրթական նպատակներով միջոցներ փոխանցելու, հանգստի եւ սպորտի ծառայություններից օգտվելու եւ կանխիկ գումար ստանալու համար։ Սակայն միջոցները կանխիկացնելու կանոնները մնում են նույնը։ Դրանք իրավունք ունեն կանխիկացնելու միայն կուտակային կենսաթոշակային համակարգի մասնակիցները, ինչպես նաեւ որոշակի իրավական պահանջներ բավարարող անձինք։
Որքան միջոցներ կարելի է կանխիկացնել
Ստացողը կարող է դուրս բերել 2025թ․ կենսաթոշակային խնայողական ֆոնդին կատարած իր մուծումների չափին համարժեք գումար։ Եթե նրա սոցիալական փաթեթի հաշվին մի քանի տարվա ընթացքում կուտակվել է զգալի գումար, այն չի կարող միանգամից ամբողջությամբ դուրս բերվել. կիրառվում են սահմանաչափեր։
«Եթե անձը մի քանի տարի չի օգտագործել իր սոցիալական փաթեթի միջոցները եւ, օրինակ, հինգ անգամ կուտակել է 72 հազար դրամ, նա 2026թ. կկարողանա դուրս բերել 2025թ. կենսաթոշակային խնայողական ֆոնդին կատարած իր մուծումների չափին համարժեք գումար», բացատրել է Սարգսյանը։
Մեկ այլ նոր կանոն է կիրառվում նրանց համար, ովքեր ապահովագրական վճարներ են վճարում այս տարվա իրենց աշխատավարձից, այլ ոչ թե իրենց սոցիալական փաթեթի միջոցներից։ Հաջորդ տարի նրանք կկարողանան իրենց սոցիալական փաթեթի միջոցներից դուրս բերել նախորդ տարի վճարված ապահովագրական վճարների չափին համարժեք գումար։
«Այս փոփոխություններն ընդլայնում են մեր քաղաքացիների ընտրության ազատությունը եւ լրացուցիչ հնարավորություններ են ընձեռում կառավարելու իրենց սոցիալական փաթեթի միջոցները»,- ամփոփել է Սարգսյանը։
