Մարդու շնչառական օրգաններն ունեն սեփական պաշտպանական մեխանիզմները, որոնք օգնում են օրգանիզմին դիմակայել մրսածություն առաջացնող վիրուսներին։

Cell Press Blue ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ քթանցքները շատ ավելի ակտիվ դեր ունեն պաշտպանության առաջին գծում, քան նախկինում կարծում էին։ Գիտնականները պարզել են, որ քթի խոռոչը ոչ միայն զտիչ է մասնիկների և մանրէների համար, այլև իմունային պատասխանի մեկնարկի վայր, որը կարող է զսպել վիրուսները դեռևս շնչուղիների խորքերը թափանցելուց առաջ։

Հետազոտությանը մասնակցել են կամավորներ, որոնց քթի մեջ ներարկվել են սովորական մրսածություն առաջացնող վիրուսների նմանակների փոքր չափաբաժիններ։ Գիտնականները հետևել են լորձի, էպիթելային բջիջների և քթի խոռոչում առկա իմունային համակարգի մոլեկուլների փոփոխություններին։ Նրանք պարզել են, որ վարակման վաղ փուլերում ակտիվանում են բազմաթիվ պաշտպանական մոլեկուլներ և սպիտակուցներ, որոնք խանգարում են վիրուսների արդյունավետ բազմացմանը և օրգանիզմի խորքերը թափանցելուն։ Դրանց թվում են ինտերֆերոնները՝ բջիջների կողմից արտադրվող հատուկ սպիտակուցները, որոնք ճնշում են վիրուսները, ինչպես նաև իմունիտետի այլ ազդանշանային մոլեկուլներ։

Հիմնական բացահայտումներից մեկն այն է, որ քթանցքներում իմունային պատասխանը կարող է յուրահատուկ լինել տարբեր վիրուսների համար։ Սա նշանակում է, որ լորձաթաղանթի բջիջները կարող են «ճանաչել» որոշակի հարուցիչներ և ավելի արագ գործարկել հենց այն մոլեկուլները, որոնք առավել արդյունավետ են պայքարում դրանց դեմ։ Նման տեղային պատասխանը գործում է որպես արգելք՝ կանխելով վարակի տարածումը թոքերում և շնչառական համակարգի այլ հատվածներում։

Հետազոտության հեղինակները նշում են, որ սա կարող է լինել այն պատճառներից մեկը, թե ինչու են որոշ մարդիկ ավելի թեթև տանում մրսածությունը կամ նույնիսկ ոչ մի ախտանիշ չեն ունենում՝ չնայած վիրուսի հետ շփմանը։ Քթի խոռոչի ուժեղ տեղային իմունային պատասխանն ընդունակ է վաղ փուլում սահմանափակել վիրուսի բազմացումը և թույլ չտալ, որ այն վերածվի ավելի ծանր վարակի։

Այս արդյունքները նաև օգնում են բացատրել, թե ինչու քթի խոռոչի հիգիենայի սովորական միջոցները, օրինակ՝ աղաջրով լվացումները, կարող են նվազեցնել ախտանիշների զարգացման հավանականությունը կամ մեղմել դրանց ընթացքը։ Քթանցքների մաքրումն օգնում է հեռացնել վիրուսների մի մասը և պահպանել օպտիմալ պայմաններ տեղային պաշտպանական մեխանիզմների աշխատանքի համար։