նախընտրելի դարձնել
Հայաստանի առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը 2025 թվականի ամփոփիչ ասուլիսի ժամանակ մեկնաբանել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) վերջին զեկույցը: Ըստ այդ զեկույցի՝ մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստանը, Ավստրիան, Ադրբեջանը, Իսպանիան, Մեծ Բրիտանիան և Ուզբեկստանը, կորցրել են «կարմրուկից ազատ երկրի» իրենց կարգավիճակը: ԱՀԿ-ի այս որոշումը կայացվել է 2025 թվականի սեպտեմբերին՝ 2024 թվականի տվյալների հիման վրա և պաշտոնապես հայտարարվել է 2026 թվականի հունվարին։
Ի՞նչ է նշանակում կորցնել «Կարմրուկից ազատ երկրի» կարգավիճակը
ԱՀԿ-ն (Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն) այս կարգավիճակը երկրին շնորհում է այն դեպքում, եթե տվյալ երկրում առնվազն 12 ամիս անընդմեջ բացակայում է կարմրուկի վիրուսի էնդեմիկ (տեղական, անընդհատ) փոխանցումը: Էնդեմիկ փոխանցում նշանակում է երկրի ներսում վարակման շղթաներ՝ առանց արտերկրից ներկրման: Եթե 2024 թվականին արձանագրվել են տեղական փոխանցման դեպքեր (նույնիսկ փոքր քանակությամբ), և դրանք շարունակվել են ավելի քան մեկ տարի, կարգավիճակը հետ է կանչվում: Սա չի նշանակում համաճարակ կամ զանգվածային բռնկումներ, այլ պարզապես վիրուսի շրջանառության վերսկսում երկրի ներսում: Երկիրը կարող է վերականգնել կարգավիճակը, եթե կրկին վիրուսի փոխանցման ընդհատում ապահովի 12 և ավելի ամիսների ընթացքում: 2024 թվականին ԱՀԿ եվրոպական տարածաշրջանում (ներառյալ Հայաստանը) տեղի է ունեցել կարմրուկի դեպքերի կտրուկ աճ՝ ավելի քան 127 հազար հաստատված դեպք, հիմնականում պատվաստումների բացթողումների պատճառով:
Նախարարը հաստատել է գլոբալ իրավիճակի վերաբերյալ մտահոգությունը. «Կարմրուկը շատ վտանգավոր, բարձր վարակելիությամբ օժտված հիվանդություն է: Վարակվելու հավանականությունը չափազանց մեծ է: Կա նույնիսկ այսպիսի օրինակ. եթե շենքում կա կարմրուկով հիվանդ երեխա կամ մեծահասակ, ապա այդ շենքի մյուս բնակիչների վարակվելու հավանականությունը, նույնիսկ առանց ուղղակի շփման, իրոք շատ մեծ է»:
Հայաստանում 2023 թվականին եղել են բերովի դեպքեր, սակայն օպերատիվ միջոցառումների շնորհիվ (օջախների տեղայնացում, կանխարգելում) հաջողվել է կանխել երկրի ներսում հիվանդության տարածումը: 2024–2025 թվականներին իրավիճակը, նախարարի խոսքով, մնացել է վերահսկելի՝ առանց խոշոր բռնկումների:
Գլխավոր զենքը պատվաստումն է
Ավանեսյանը հպարտությամբ նշել է ռեկորդային ցուցանիշների մասին. 2025 թվականին պլանային պատվաստումների (այդ թվում՝ կարմրուկի դեմ) ընդգրկվածությունը հասել է 95,2%-ի, ինչը պատմական առավելագույնն է: Նախարարը ձեռքբերում է համարում նաև վեցավալենտ պատվաստանյութին անցումը (մեկ պատվաստումը պաշտպանում է միանգամից 6 վարակներից, ներառյալ՝ կարմրուկը):
Այս արդյունքները, նրա խոսքով, տեղեկատվական աշխատանքի արդյունք են՝ կրթական միջոցառումներ, ծնողների հետ երկխոսություն և պատվաստանյութերի վերաբերյալ տվյալների թափանցիկություն:
«Ես շատ ուրախ եմ, որ մեր հասարակության վերաբերմունքը նույնպես փոխվել է: Մենք միասին, փաստորեն, պաշտպանում ենք Հայաստանը կարմրուկի դեպքերի առաջացման հնարավորությունից։ Սա շատ կարևոր ձեռքբերում է»:
Ավանեսյանը նաև նշել է, որ Հայաստանում ջրծաղիկի դեմ պատվաստումների ծրագիրը (որը մեկնարկել է անցյալ տարի) թիրախային խմբում հասել է 76,7% ընդգրկվածության (գերազանցելով պլանավորված ցուցանիշը): Բնակչության արձագանքը դրական է:
Ինչ վերաբերում է ՄՊՎ-ի (մարդու պապիլոմավիրուս, որն առանցքային է կանանց մոտ արգանդի պարանոցի քաղցկեղի կանխարգելման համար) դեմ պատվաստումներին, դրանց ընդգրկվածությունը հասել է 48%-ի և սա նույնպես զգալի առաջընթաց է:
Նախարարն ընդգծել է, որ այս պահին Հայաստանը մնում է կարմրուկի խոշոր բռնկումների ցածր ռիսկի գոտում: Հնարավոր են բերովի դեպքեր (ճանապարհորդությունների և միգրացիայի պատճառով), սակայն ինտենսիվ մոնիթորինգը և օջախների արագ տեղայնացումը թույլ են տալիս թույլ չտալ համաճարակի առաջացում:
