Օհայոյի նահանգի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ սննդակարգում բջջանյութի պակասը կարող է տարեց հասակում հիշողության խանգարումների արագ պատճառ դառնալ՝ նույնիսկ ավելի վաղ, քան ի հայտ կգա ավելորդ քաշը: Աշխատությունը հրապարակվել է Brain, Behavior, and Immunity (BBI) ամսագրում:

Փորձարկման ընթացքում երիտասարդ և ծեր առնետներին երեք օր շարունակ կերակրել են կամ ստանդարտ կերով, կամ էլ նրանց նշանակել են հինգ «ռաֆինացված» դիետաներից մեկը՝ ճարպերի և շաքարի տարբեր պարունակությամբ: Բոլոր փորձարարական սննդակարգերի ընդհանուր հատկանիշը բջջանյութի բացակայությունն էր: Բուսական մթերքների այս բաղադրիչը չի քայքայվում մարսողական ֆերմենտների կողմից, այլ վերամշակվում է աղիքների օգտակար միկրոֆլորայի միջոցով:

Վարքային թեստերը ցույց են տվել, որ տարեց կենդանիների մոտ երկարատև հուզական հիշողությունը, որը կառավարվում է նշագեղձի կողմից, նվազել է՝ անկախ սննդակարգում ճարպի և շաքարի հարաբերակցությունից: Միևնույն ժամանակ, հիպոկամպի ֆունկցիան, որը կապված է տարածական և դրվագային հիշողության հետ, հիմնականում նվազել է բարձր ճարպային և ցածր շաքարային սննդակարգի դեպքում:

Արյան և աղիքների անալիզը բացահայտել է բուտիրատի՝ կարճ շղթայով ճարպաթթվի մակարդակի կտրուկ անկում, որն առաջանում է միկրոբիոտայի կողմից սննդային բջջանյութի քայքայման արդյունքում: Ավելի վաղ ապացուցվել էր, որ բուտիրատն ունի հակաբորբոքային ազդեցություն և ընդունակ է թափանցել արյունաուղեղային պատնեշով: Դրա դեֆիցիտը կարող է նպաստել ուղեղում բորբոքային գործընթացների առաջացմանը:

Բջջային մակարդակում հետազոտողները հայտնաբերել են միկրոգլիայի (ուղեղի իմունային համակարգի բջիջների) միտոքոնդրիումների վնասում: Երիտասարդ կենդանիների մոտ էներգետիկ կառուցվածքները հարմարվել են ծանրաբեռնվածությանը, մինչդեռ տարեցների մոտ դրանք աշխատել են զգալիորեն պակաս արդյունավետությամբ:

Հեղինակները ընդգծում են, որ բացասական փոփոխությունները տեղի են ունեցել ընդամենը մի քանի օրվա ընթացքում և ուղղակիորեն կապված չեն եղել ճարպակալման հետ։ Նրանք կարծում են, որ հիմնական ռիսկի գործոնը հենց մանրաթելի պակասն էր և դրան առնչվող բուտիրատի մակարդակի նվազումը։ Ապագայում գիտնականները պլանավորում են ստուգել, ​​թե արդյոք բջջանյութը կամ բուտիրատի հավելումները կարող են չեղարկել այս տարիքային փոփոխությունները։