Բջիջներն ավելի երիտասարդ վիճակի վերադարձնելու գաղափարը դուրս է գալիս գիտական ֆանտաստիկայի շրջանակից. ամերիկյան Life Biosciences ընկերությունը ER-100-ի առաջին մարդկային կլինիկական փորձարկումներն անցկացնելու թույլտվություն է ստացել: Թերապիան հիմնված է մասնակի էպիգենետիկ վերածրագրավորման վրա, որը հնարավորություն է տալիս բջիջները «վերակազմավորել»՝ առանց դրանք ցողունային բջիջների վերածելու:

Ժամանակակից հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ծերացման մեջ հիմնական դեր են խաղում ոչ այնքան ԴՆԹ-ի վնասը, որքան  էպիգենետիկ փոփոխությունները՝ գեները միացնող և անջատող մեխանիզմների խափանումները: Ժամանակի ընթացքում այդ խանգարումները կուտակվում են՝ խաթարելով բջիջների գործառույթը և դրանց վերականգնման ունակությունը:

Այդ տեխնոլոգիայի մշակման հիմքը ճապոնացի գիտնական Սինյա Յամանակայի հայտնագործությունն էր, որը հասուն բջիջներն ավելի վաղ վիճակի վերադարձնելու ունակ գեներ ի հայտ բերեց: Հետագայում գիտնականները սովորեցին օգտագործել այդ գործոնների միայն մի մասը՝ բջիջները երիտասարդացնելու համար՝ առանց քաղցկեղի առաջացման ռիսկը մեծացնելու:

Այդ մոտեցումը հիմք է ծառայում ER-100-ի՝ ցանցաթաղանթի բջիջներին ուղղված գենային թերապիայի համար: Դեղամիջոցը ժամանակավորապես ակտիվացնում է այսպես կոչված OSK գործոնները՝ օգնելով վերականգնել բջիջների «երիտասարդական» էպիգենետիկ կարգավորումները և բարելավել դրանց գործառույթները։

Նմանատիպ մեթոդները ավելի վաղ խրախուսական արդյունքներ են ցույց տվել կենդանիների վրա փորձարկումներում. գիտնականներին հաջողվել է վերականգնել վնասված նյարդային բջիջները և նույնիսկ մասամբ վերականգնել տեսողությունը։

Այժմ տեխնոլոգիան առաջին անգամ կփորձարկվի մարդկանց վրա՝ գանգլիոնային բջիջների մահվանն առնչվող ցանցաթաղանթի հիվանդությունների բուժմանն ուղղված փորձարկումներում, որոնք գործնականում չեն վերականգնվում։ Եթե մոտեցումն արդյունավետ լինի, այն գլաուկոմայի և աչքի այլ հիվանդությունների բուժման մեջ կարող է առաջընթաց դառնալ։

Սկզբնական փուլում գիտնականները կկենտրոնանան թերապիայի անվտանգության գնահատման վրա, քանի որ նման միջամտությունները հնարավոր է կապված լինեն քաղցկեղի զարգացման ռիսկի հետ։ Սակայն եթե հաջող ընթանա, դա կարող է հանգեցնել դեղերի հիմնարար նոր դասի մշակմանը՝ դեղամիջոցներ, որոնք կարող են ոչ միայն բուժել հիվանդությունները, այլև վերականգնել բջիջները երիտասարդ վիճակի։

Թեև լիարժեք «ծերացման դեմ բուժումը» դեռ շատ հեռու է, կլինիկական փորձարկումների մեկնարկը ցույց է տալիս, որ էպիգենետիկ երիտասարդացման տեխնոլոգիաները աստիճանաբար լաբորատորիայից գործնական բժշկություն են տեղափոխվում։