նախընտրելի դարձնել
Հարավային Կորեայում դեռահասների շրջանում սմարթֆոնների չափից ավելի շատ օգտագործման և ալկոհոլի ու ծխախոտի օգտագործման միջև կապն ուսումնասիրվել է խոշոր հետազոտության մեջ, որի արդյունքները հրապարակվել են «Scientific Reports»-ում: Հետազոտությունը հիմնված է ավելի քան 107 հազար դպրոցականների տվյալների ուսումնասիրման վրա, ինչն այն դարձնում է ամենամեծերից մեկը ոլորտում։
Հեղինակները նշել են, որ վերջին տարիներին սմարթֆոնների ներթափանցումը գրեթե գլոբալ է դարձել. 2021 թվականին կար ավելի քան 7.2 միլիարդ սարք, սարքն ուներ աշխարհի բնակչության մոտ 90 տոկոսը: Այս ֆոնին դեռահասների շրջանում թվային կախվածության խնդիրը հատկապես ցայտուն է դարձել: Օրինակ՝ Հարավային Կորեայում 2022 թվականին դեռահասների մոտ 40 տոկոսը ցուցաբերել է սմարթֆոններից կախվածության բարձր մակարդակ, ինչը զգալի աճ է նախորդ տարիների համեմատ։
Հետազոտողներն ընդգծել են, որ պատանեկությունն ինքնին բարձր խոցելիության շրջան է: Այս ընթացքում ուղեղի կառուցվածքներն ակտիվորեն զարգանում են, այդ թվում՝ նախաճակատային կեղևը, որը պատասխանատու է իմպուլսների վերահսկման և որոշումների կայացման համար, մինչդեռ պարգևատրման համակարգերը դառնում են ավելի զգայուն խթանման նկատմամբ: Այս համադրության հետևանքով դեռահասներն ավելի են հակվում հաճույք որոնելուն, իմպուլսիվ վարքին և կախվածությանը:
Սմարթֆոններից կախվածությունը դիտվում է ոչ միայն որպես սովորություն, այլև որպես վարքային օրինաչափություն, որը կարող է մասամբ համընկնել կախվածության այլ տեսակներ առաջացնող վարքագծերի հետ։ Այն նաև ազդում է քնի, սթրեսի մակարդակի և դեռահասների սոցիալական միջավայրի վրա՝ գործոններ, որոնք իրենք էլ կապված են ալկոհոլի և ծխախոտի օգտագործման ռիսկի հետ։
Հետազոտության տվյալները հավաքվել են Korea Youth Risk Behavior Web-based Survey-ի ազգային հարցման երկու փուլից 2020 և 2023 թվականներին: Դեռահասները բաժանվել են երեք խմբի՝ կանոնավոր օգտագործողներ, պոտենցիալ ռիսկի խումբ և սմարթֆոնային կախվածության բարձր ռիսկի խումբ: Գնահատվել են նաև ալկոհոլի և ծխելու սովորությունները, ներառյալ օգտագործումն սկսելու տարիքը, հաճախակիությունը և ինտենսիվությունը:
Արդյունքները բացահայտել են սմարթֆոնային կախվածության և ռիսկային վարքագծի միջև հետևողական և վիճակագրորեն նշանակալի կապ: Բարձր կախվածության մակարդակ ունեցող դեռահասների 45.3 տոկոսը հայտնել է ալկոհոլ օգտագործելու մասին՝ կանոնավոր օգտագործողների մոտ 31 տոկոսի համեմատ: Նման միտում է նկատվել նաև ծխելու դեպքում. բարձր ռիսկի խմբում գրեթե 19 տոկոսը՝ կանոնավոր օգտագործողների մոտ 8 տոկոսի համեմատ:
Բարձր ռիսկի խմբի դեռահասների մոտ ալկոհոլ օգտագործելու հավանականությունը մոտ 65 տոկոսով ավելի բարձր էր, իսկ ծխելու ռիսկը՝ ավելի քան կրկնակի՝ կանոնավոր օգտագործողների համեմատ:
Բացի այդ, հայտնաբերվել է դեղաչափից կախված կապ. օգտագործման ավելի վաղ սկիզբը, ալկոհոլի կամ ծխախոտի ավելի հաճախակի և ինտենսիվ օգտագործումը նույնպես կապված են եղել սմարթֆոնային կախվածության ավելի բարձր մակարդակի հետ:
