նախընտրելի դարձնել2025 թվականին Հայաստանում արձանագրվել է մայրական մահացության մեկ դեպք, իսկ կյանքի միջին տևողությունը կազմել է 78,6 տարի։ Ինչպես պնդում է առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը, երկու ցուցանիշներն էլ ռեկորդային են երկրի համար։ Միևնույն ժամանակ, նա նշել է, որ մանկական մահացության ցուցանիշները բարելավել չի հաջողվել։
Կյանքի միջին տևողությունը հասել է պատմական առավելագույնին
2025 թվականի ամփոփիչ մամուլի ասուլիսի ժամանակ նախարարը նշել է, որ 2024 թվականի տվյալներով (2025-ի վերջնական թվերը դեռ մշակված չեն), Հայաստանում կյանքի սպասվող միջին տևողությունը կազմել է 78,6 տարի. սա ամենաբարձր ցուցանիշն է երկրի ողջ պատմության ընթացքում։
Ի՞նչ է նշանակում «կյանքի միջին տևողություն» (կամ կյանքի սպասվող տևողությունը ծննդյան պահին)։ Սա վիճակագրական ցուցիչ է, որը ցույց է տալիս, թե միջինում քանի տարի կապրի նորածին երեխան, եթե մահացության ընթացիկ մակարդակները տարբեր տարիքային խմբերում պահպանվեն նրա ողջ կյանքի ընթացքում։ Այն արտացոլում է բնակչության առողջական ընդհանուր վիճակը, բժշկության որակը, կանխարգելման մակարդակը, էկոլոգիան, սնունդը և սոցիալական գործոնները։
Այս ցուցանիշի աճը առողջապահական համակարգի առաջընթացի և երկրում կյանքի որակի գլխավոր հայտանիշներից մեկն է։ Այդ աճը հնարավոր է դառնում քրոնիկ հիվանդությունների դեմ պայքարի, կանխարգելման բարելավման և բժշկական օգնության հասանելիության ուղղությամբ գործադրվող հետևողական ջանքերի շնորհիվ։
Նշենք, որ 21-րդ դարում զարգացած երկրներում կյանքի սպասվող միջին տևողության տիպիկ արժեքը ծննդյան պահին կազմում է մոտավորապես 78 տարի տղամարդկանց և 82 տարի կանայք համար։
Մայրական մահացություն․ տարեկան մեկ դեպք
2025 թվականը, նախարարի խոսքով, առանձնահատուկ է եղել նաև այս ուղղությամբ. արձանագրվել է մայրական մահացության հետ կապված ընդամենը մեկ դեպք:
«Սա աննախադեպ ցուցանիշ է մեր երկրի համար, — ընդգծել է Ավանեսյանը: — Պետք է շարունակել նույն ոգով»:
Նախարարը համոզված է, որ ընթացիկ մոտեցումների պահպանման դեպքում (պերինատալ օգնության ուժեղացում, ռիսկերի մոնիթորինգ, որակյալ ծննդօգնություն) հնարավոր է նաև հետագայում պահպանել այս ցուցանիշի նվազագույն արժեքները:
Մանկական մահացություն. դրական միտումը շարունակվում է, բայց 2025 թվականը մարտահրավերներ է բերել
2024 թվականին դիտվել է մանկական և մինչև 5 տարեկան երեխաների մահացության կայուն նվազում։ 2025 թվականին հաջողվել է պահպանել ընդհանուր դրական դինամիկան, սակայն հետագա նվազեցման թիրախային ցուցանիշին հասնել չի հաջողվել։
Վիճակագրության վրա ազդած հիմնական բացասական գործոնները ներառում են ճանապարհատրանսպորտային պատահարները (ՃՏՊ), թունավորումները (կենցաղային, քիմիական), ինչպես նաև տանը գրանցված մահվան դեպքերը։
«Այստեղ անհրաժեշտ է ակտիվորեն աշխատել ծնողների կրթման և երեխաների իրազեկման ուղղությամբ,— նշել է նախարարը։— Կենցաղում անվտանգությունը շատ կարևոր է երեխաների առողջության և կյանքի համար։ Պետք է սերտորեն համագործակցել հանրության հետ, իրականացնել արշավներ, սովորեցնել անվտանգության կանոնները»։
Ավանեսյանն ընդգծել է, որ նման արտաքին ռիսկերը (որոնք ուղղակիորեն կապված չեն բժշկության հետ) միջգերատեսչական մոտեցում են պահանջում։
