«Մի բառ ասես՝ կհեռացվես». արդյո՞ք Հայաստանում բժիշկները ճնշումների են ենթարկվում բժշկական ապահովագրության քննադատության պատճառով:

Հայաստանում պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգի ներդրումից հետո բժշկական աշխատողները բախվել են մի շարք խնդիրների։ Նրանք հայտնում են աշխատանքային ծանրաբեռնվածության աճի, իրական եկամուտների նվազման և բուժհաստատությունների տնօրինության կողմից ճնշումների մասին։ Այն բժիշկներն, ովքեր բացահայտ քննադատում են համակարգը կամ նախարարին, աշխատանքից ազատվում են կամ նրանց սպառնում են հեռացմամբ։

Նոր վճարման համակարգի գլխավոր պարադոքսն այն է, որ այն չի խթանում հիվանդությունների կանխարգելումը։ Օրինակ՝ ֆթիզիատրներին (տուբերկուլոզի մասնագետներին) առաջարկում են վճարել ըստ խորհրդատվությունների քանակի։ Սակայն, որքան արդյունավետ է բժիշկը կանխում հիվանդության տարածումը, այնքան քիչ պացիենտ է այցելում նրան, և համապատասխանաբար՝ այնքան ցածր է լինում նրա աշխատավարձը։ Արդյունքում մասնագետները կսկսեն մտածել մասնագիտությունը փոխելու կամ արտերկիր մեկնելու մասին։

«Ստրկատիրական համակարգ». Ինչու են բժիշկները վախենում բացել իրենց բերանները

«Նմանատիպ ստրկատիրական համակարգն անթույլատրելի է բժշկական ոլորտի համար։ Բուժաշխատողը պետք է հնարավորություն ունենա արտահայտելու իր կարծիքը՝ թե՛ գոհունակությունը, թե՛ դժգոհությունը»,- հայտարարել է Գևորգ Գրիգորյանը։

Նախաձեռնության անդամների տվյալներով՝ եղել են դեպքեր, երբ մարդկանց աշխատանքից ազատել են բուժհաստատություններից՝ առողջապահության նախարարի հասցեին հնչեցրած քննադատության համար։

Ծանրաբեռնվածության եռակի աճ՝ չնչին հավելավճարի դիմաց

Ինչպես նշում են նախաձեռնության մասնակիցները, որոշ բուժաշխատողների պնդմամբ՝ պոլիկլինիկաներում դրույքաչափերը ֆորմալ առումով աճել են 20–30%-ով, սակայն նախկին ծանրաբեռնվածությունը բազմապատկվել է, և ըստ ժամերի և պացիենտների քանակի միջոցով հաշվարկված իրական եկամուտը նվազել է։

«Եթե նախկինում բժիշկը 50 պացիենտի համար ստանում էր X գումար, ապա հիմա 150 պացիենտի համար ստանում է X + 10: Այսինքն՝ աշխատավարձը բարձրացրել են, ծանրաբեռնվածությունը՝ եռապատկել, բայց փաստացի գումարը մի քանի անգամ նվազել է»,- նշել են նախաձեռնության մասնակիցները։

Առավել ծանր է թերապևտների վիճակը, մինչդեռ մանկաբույժների մոտ, ովքեր նախկինում էլ աշխատում էին պետպատվերի շրջանակներում, իրավիճակն ավելի քիչ է փոխվել։ Սակայն հիմնական պարադոքսները սպասվում էին նեղ մասնագիտությունների ոլորտում։

Աբսուրդի տրամաբանությունը. Ֆթիզիատրը կպատժվի հաջող աշխատանքի համար

Ամենասուր խնդիրներից մեկն է համարվել ֆթիզիատրների և ինֆեկցիոնիստների վարձատրության նոր համակարգը։ Նրանց առաջարկում են վճարել ըստ իրականացված խորհրդատվությունների քանակի։ Սակայն այս ոլորտում հաջողությունը չափվում է հենց դիմելիության թվի նվազմամբ։ Ստացվում է, որ որքան լավ է ֆթիզիատրը կանխում տուբերկուլոզի տարածումը, այնքան քիչ պացիենտ է դիմում իրեն, և այնքան ցածր է լինում նրա աշխատավարձը։

«Իրեն հարգող մասնագետը կմտածի՝ արդյոք արժե՞ մնալ այս ոլորտում։ Ինչո՞ւ բուժել 10 պացիենտի այն նույն գումարի դիմաց, որն ապահովագրությամբ կստանայիր 50-ի համար»,- հարց են բարձրացնում քննարկման մասնակիցները։

Բժիշկները մատնանշում են, որ իդեալական տարբերակում առողջապահությունը պետք է ուղղված լինի հիվանդությունների կանխարգելմանը։ Մինչդեռ բարեփոխումների ներկայիս տրամաբանությունը բժիշկներին ստիպում է կա՛մ վերապատրաստվել որպես ընտանեկան բժիշկ, կա՛մ մեկնել արտերկիր, կա՛մ էլ փոխել մասնագիտությունը։

Ազգային անվտանգության ռիսկ. Ո՞ւր են գնում բժիշկները։

Բժշկական հանրույթի առանցքային դժգոհությունը հնչում է կոշտ ձևով, քանի որ առողջապահական համակարգը չի կարող գոյություն ունենալ առանց կադրերի: Եթե ներկայիս ծանրաբեռնվածությունը պահպանվի եկամուտների նվազման ֆոնին, ապա Հայաստանը կբախվի մասնագետների աղետալի պակասի հետ:

Նախաձեռնության մասնակիցների խոսքով՝ որոշ բժիշկներ արդեն մի քանի ամիս է, ինչ խորհրդատվություններն իրականացնում են անվճար՝ համակարգը չի կարողանում ապահովել ժամանակին վճարումները: Միևնույն ժամանակ աճում է պացիենտների թիվը (մինչև 18 տարեկան երեխաներն ու թոշակառուները ստացել են անվճար օգնություն, ինչն ավելացրել է հոսքը), սակայն աշխատավարձերը չեն ինդեքսավորվում:

«Բժիշկների արտահոսքը ռիսկ է ոչ միայն բժշկության, այլև երկրի ազգային անվտանգության համար»,- նշում են նախաձեռնության մասնակիցները:

Վարակիչ հիվանդությունների բաժանմունքները փակման եզրին են

Առանձնահատուկ անհանգստություն է առաջացնում նեղ մասնագիտացված կաբինետների ճակատագիրը։ Բժիշկները վախ ունեն, որ դրանք կսկսեն վերամասնագիտացնել, փակել կամ վերածել ընդհանուր թերապևտիկ կետերի։ Վարակիչ հիվանդության բռնկման դեպքում համակարգը կարող է անպատրաստ գտնվել արագ արձագանքմանը։

Առանձնակի նշվում է, որ Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնը, որն արդեն անցած տարիների ընթացքում իր մեջ է ներառել թե՛ ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման կենտրոնը, թե՛ Տուբերկուլոզի դիսպանսերը, կուտակել է զգալի պարտքեր։ Պետությունը ստիպված է եղել դուրս գրել տույժերը և տարկետումներ տրամադրել։ Ըստ Անուշ Պողոսյանի՝ հաշվարկն, ըստ ամենայնի, արված է նրա վրա, որ բոլոր ինֆեկցիոն և տուբերկուլոզով հիվանդներին դեպի այդ կենտրոն ուղղորդելը լրացուցիչ ֆինանսներ կբերի, ինչն էլ թույլ կտա մարել կուտակված պարտքերը։

Կույր բարեփոխում. Ինչո՞ւ էր մեկնարկը վաղաժամ

Պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգի մեկնարկից նույնիսկ ամիսներ անց պաշտոնյաներն ու փորձագետները շարունակում են քննարկել հիմնարար պարամետրերը՝ ո՞ր սակագներով վճարել ծառայությունների համար, ինչպե՞ս են կոնկրետ գործելու մեխանիզմները։ Սա, բժիշկների կարծիքով, բարեփոխումների անպատրաստ լինելու ուղղակի ապացույցն է։

Առանց համակարգի ֆինանսավորման ավելացման ապահովագրության ծածկույթը նոր կատեգորիաների վրա (օրինակ՝ տաքսիստների) տարածելու պլանները բժիշկները համարում են վտանգավոր։ Հասանելիության ընդլայնումը լավ է, սակայն այն պետք է ընթանա անձնակազմի աշխատավարձերի բարձրացման հետ զուգահեռ։

Եզրակացության փոխարեն. Երկխոսությունը վտանգված է