Բժիշկները հայտնաբերել են Ուգանդայում մալարիայի ծանր ձևերի տարածման առաջին դեպքերը, որոնց պատճառող հարուցիչներն ունեն KELCH13 գենի մուտացիա՝ այս պաթոգենն այն շատ դիմացկուն է դարձնում արտեմիսինինի՝ ԱՀԿ-ի կողմից առաջարկված մալարիայի դեմ դեղամիջոցի ազդեցությանը: Հետազոտողների զեկույցը հրապարակվել է JAMA գիտական ամսագրում հրապարակված հոդվածում։«Նախկինում Աֆրիկայում արդեն հայտնաբերվել են մալարիայի մեղմ ձևեր, որոնց կրողները դիմացկուն էին արտեմիսինինի և դրա անալոգների ազդեցությանը: Ուգանդայում մալարիայի ծանր դեպքերի մոնիտորինգի ժամանակ մենք առաջին անգամ կարողացանք հայտնաբերել Plasmodium վարակի ավելի քան 10 ծանր դեպք, որոնց գենոմը պարունակում էր KELCH13 գենի մուտացիաներ»,- գրում են հետազոտողները:Բացահայտումն արվել է աֆրիկացի, բրիտանացի և ամերիկացի բժիշկների կողմից՝ Ագա Խանի բժշկական համալսարանի (Քենիա) պրոֆեսոր Ռոբերտ Օպոկայի գլխավորությամբ՝ Ուգանդայում 2021-2022 թվականներին մալարիայով վարակված 100 անչափահասների առողջությանը հետևելիս: Նրանք բոլորը ստացել են այս վարակի համար ԱՀԿ-ի առաջարկած բուժումը, որը ներառում է արտեմիսինինի ածանցյալներից մեկի՝ արտեզունատի ներարկումները։11 դեպքերում այս դեղամիջոցի ընդունումը չի հանգեցրել ակնկալվող ազդեցության կամ դրա գործողության ուժգնությունը զգալիորեն ցածր է եղել նորմայից, ինչը ստիպել է պրոֆեսոր Օպոկուն և նրա գործընկերներին ուսումնասիրել հիվանդ երեխաների արյունից արդյունահանվող պլազմոդիումի գենոմի կառուցվածքը: Գիտնականների կատարած անալիզը ցույց է տվել, որ բոլոր 11 դեպքերում Ուգանդայի երիտասարդ բնակիչները եղել են մալարիայի կրողներ, որոնց բջիջների ԴՆԹ-ում եղել են KELCH13 գենի երկու տարբեր մուտացիաներ։Այս երկու մուտացիաներն էլ զգալիորեն բարձրացրել են պլազմոդիումի դիմադրողականությունը արտեզունատի և արտեմիսինինի այլ ածանցյալների նկատմամբ, ինչպես նաև ստիպել են գիտնականներին երկարացնել բուժումը և ավելացնել դեղամիջոցի դոզան: Սակայն, հետազոտողները դեռ չեն արձանագրել նշաններ, որ KELCH13 գենի մուտացիաները մեծացնում են մալարիայի ծանր ձևերի կրկնության հավանականությունը թերապիայի ավարտից մեկ ամիս անց:Հետազոտողները հուսով են, որ հայտնագործությունը կստիպի Ուգանդայի և աֆրիկյան այլ երկրների իշխանություններին, ինչպես նաև միջազգային հանրությանը սկսել ավելի լայն ուսումնասիրություն այն մասին, թե որքան հաճախ են աֆրիկացի երեխաները վարակվում մալարիայի ծանր ձևերով, որոնք դիմացկուն են հիվանդության համար ամենատարածված դեղամիջոցներին: Դա հասկանալը հնարավորություն կտա միջոցներ մշակել՝ ուղղված մալարիայից երեխաների մահացության նվազեցմանը, եզրակացրել են գիտնականները։
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում