Օկլահոմայի համալսարանի հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Cell Metabolism ամսագրում, պատմում է այն մասին, թե ինչպես FGF21 (ֆիբրոբլաստների աճի գործոն) հորմոնը կարող է վերացնել մկների մոտ լյարդի ճարպային հիվանդության հետևանքները։ Հորմոնը գործում է հիմնականում ուղեղին ուղղված ազդանշանի միջոցով՝ լյարդի ֆունկցիայի բարելավման վերաբերյալ։«Լյարդի ճարպային հիվանդությունը (հեպատոզ) (ԼՃՀ) լյարդում ճարպի կուտակումն է։ Այն կարող է զարգանալ մինչև ՄԴԱՍ (մետաբոլիկ դիսֆունկցիայի հետ կապված ստեատոհեպատիտ), որի դեպքում զարգանում է ֆիբրոզ և, ի վերջո, ցիռոզ, գրում է «Научная Россия»-ն։ ԼՃՀ-ն դառնում է շատ մեծ խնդիր, ազդում է աշխարհում մարդկանց 40%-ի վրա, և ներկայումս գոյություն ունի ԼՃՀ բուժման համար միայն մեկ հաստատված դեղամիջոց։ «FGF21 ազդանշանի վրա հիմնված դեղամիջոցների նոր դասը կլինիկական փորձարկումներում ցուցադրում է թերապևտիկ առավելություններ, սակայն մինչ այժմ դրանց գործողության մեխանիզմը պարզ չէր», – ասում է Փոթհոֆը՝ Օկլահոմայի համալսարանի բժշկական քոլեջի կենսաքիմիայի և ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսորը։
FGF21-ը արդյունավետորեն ազդում է մոդելային կենդանիների օրգանիզմում ազդանշանային ուղիների վրա՝ փոխելով լյարդի նյութափոխանակությունը։ Սա հանգեցնում է լյարդում ճարպի պարունակության նվազմանը և ֆիբրոզի հետզարգացմանը։ Հորմոնը նաև առանձին ազդանշան է ուղարկում անմիջապես լյարդին՝ խոլեստերինի մակարդակը նվազեցնելու համար։
«Հորմոնն ազդանշան է ուղարկում ուղեղին, իսկ ուղեղը փոխում է լյարդի նյարդային ակտիվությունը՝ այն պաշտպանելու համար, – ասում է Փոթհոֆը։- Ազդեցության մեծ մասը գալիս է ուղեղին ուղղված ազդանշանից, և ոչ թե լյարդին ուղղված անմիջական ազդանշանից, սակայն միասին դրանք արդյունավետորեն ազդում են լյարդում տարբեր տեսակի լիպիդների վրա»։
Քաշի նվազեցման համար նախատեսված դեղամիջոցների նման, որոնք հայտնի են որպես GLP-1 (գլյուկագոնանման պեպտիդ 1), որոնք օգնում են կարգավորել արյան մեջ շաքարի մակարդակը և ախորժակը, FGF21-ն ազդում է ուղեղի վրա՝ կարգավորելով նյութափոխանակությունը։ Բացի այդ, երկու հորմոններն էլ արտադրվում են ծայրամասային հյուսվածքներում – GLP-1-ն աղիքներում, իսկ FGF21-ը՝ լյարդում – և երկուսն էլ գործում են՝ ազդանշան ուղարկելով ուղեղին։
«FGF21-ը շատ հզոր դեղամիջոց է, քանի որ այն ոչ միայն հանգեցնում էր ճարպի քանակի նվազմանը, այլև միջնորդավորված կերպով վերացնում էր ֆիբրոզը, որը հիվանդության պաթոլոգիական մասն է, և դա անում էր այն ժամանակ, երբ մկները դեռ ուտում էին այն սնունդը, որն առաջացնում էր հիվանդությունը։ Այժմ մենք ոչ միայն հասկանում ենք, թե ինչպես է գործում հորմոնը, այլև կարող ենք ապագայում էլ ավելի նպատակային թերապիա ստեղծել»։
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում