Մինչ օրս երկարակյացների շրջանում անցկացված ամենամեծ հետազոտության ընթացքում Վանդերբիլթի համալսարանի գիտնականները հայտնաբերել են գեների զույգ, որը մեծացնում է Ալցհեյմերի հիվանդության առաջացման ռիսկը: Գենի այն տարբերակը, որը կրում է Ալցհեյմերի հիվանդության (ԱՀ) առաջացման ամենամեծ գենետիկ ռիսկը կյանքի ուշ շրջանում, կոչվում է APOE-ε4:
Նույն գենի մեկ այլ տարբերակ՝ APOE-ε2-ը, ենթադրվում է, ապահովում է պաշտպանություն Ալցհեյմերի հիվանդությունից։
Վանդերբիլթի համալսարանի բժշկական կենտրոնի հետազոտողների ղեկավարած եւ Alzheimer's & Dementia, The Journal of the Alzheimer's Association-ում հրապարակված հետազոտությունը չափել է APOE-ε4-ի եւ APOE-ε2-ի հաճախակիությունը այսպես կոչված «սուպերթոշակառուների»՝ 80 եւ ավելի բարձր տարիքի մարդկանց մոտ, որոնց կոգնիտիվ գործառույթը համեմատելի է 20-30 տարով ավելի երիտասարդ մարդկանց հետ:
Ավագ տարիքի այս անհատները 68 տոկոսով ավելի քիչ են ենթակա եղել ունենալու APOE-ε4 գենը, քան նույն տարիքային խմբի (80+) Ալցհեյմերի դեմենցիա ունեցող անհատները: Առավել հատկանշական է, որ ավագ տարիքի անհատները 19 տոկոսով ավելի քիչ են ենթակա եղել APOE-ε4 ունենալու, քան նույն տարիքային խմբի կոգնիտիվ առումով նորմալ մասնակիցները, փոխանցել է «Научная Россия»-ն։
«Սա ամենացնցող եզրակացությունն էր. չնայած բոլոր մեծահասակները, ովքեր հասնում են 80-ի եւ որոնց մոտ կլինիկական դեմենցիա չի ախտորոշվել, ցուցաբերում են բացառիկ ծերացում, մեր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ «գերծերացման» երեւույթը կարող է օգտագործվել Ալցհեյմերի հիվանդության առաջացման նվազեցված գենետիկ ռիսկ ունեցող տարեց մեծահասակների հատուկ խումբը բացահայտելու համար»,- ասել է գերիատրիկ բժշկության ամբիոնի դոցենտ Լեսլի Գեյնորը, որը հետազոտությունը ղեկավարել է Ալայնա Դյուրանի հետ համատեղ։
Նաեւ առաջին անգամ պարզվել է, որ տարեցներն ավելի հավանական է, որ ունենան ցանկալի APOE-ε2 տարբերակը. հավանական է, որ նրանք 28 տոկոսով ավելի ունենան այն, քան 80 տարեկանից բարձր մարդիկ, ովքեր ունեցել են նորմալ կոգնիտիվ գործառույթ, եւ 103 տոկոսով ավելի, քան Ալցհեյմերի դեմենցիա ունեցող 80 եւ բարձր տարիքի մասնակիցները։
«Գերտարեց» անհատների մեջ են մտել 80-ից բարձր տարիքի այն անձինք, որոնց հիշողության միավորները գերազանցել են 50-64 տարեկան կոգնիտիվ առումով նորմալ մասնակիցների միջին ցուցանիշը։ Հետազոտությանը մասնակցել են տարբեր ռասաների եւ էթնիկ պատկանելության մասնակիցներ։ APOE-ε4-ի հաճախակիությունն ամբողջ աշխարհում կազմում է 13.7 տոկոս, հետազոտության մեջ այդ ցուցանիշը կազմել է 43.9։
«Քանի որ երկարակյացների հանդեպ հետաքրքրությունն աճում է,- ասել է Գեյնորը,- մեր արդյունքները հաստատում են այն գաղափարը, որ երկարակյացի ֆենոտիպը կարող է օգտակար լինել այն մեխանիզմների որոնման հարցում, որոնք կապահովեն դիմադրողականությունը Ալցհեյմերի հիվանդության հանդեպ։: Սա մինչ օրս իրականացված ամենամեծ հետազոտությունն է, որը բացահայտել է APOE-ε4 ալելների հաճախակիության տարբերությունները՝ կախված գերծերացման կարգավիճակից, եւ առաջին հետազոտությունը, որը հայտնաբերել է կապ APOE-ε2 ալելների հաճախակիության եւ գերծերացման կարգավիճակի միջեւ»: Մենք ակնկալում ենք, որ այս արդյունքները հետագա հետաքրքրություն կառաջացնեն, թե ինչպես կարող են այս տարբերակներն ազդել Ալցհեյմերի հիվանդության առաջացրած կլինիկական դեմենցիայի, ինչպես նաեւ «գերծերացման» երեւույթի վրա ընդհանրապես»:
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում