Վաշինգտոնի նահանգի համալսարանի գիտնականները մշակել են թեստ, որը կարող է գնահատել մարդու ներքին կենսաբանական ժամացույցի վիճակը մոտ 15 րոպեում: Թեստի համար անհրաժեշտ են արյան կաթիլ, թղթե թեստային ժապավեն և հատուկ սմարթֆոն՝ հաշվարկիչով: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Nanoscale Horizons (NanoH) ամսագրում:
Գիտնականները ստեղծել են մելատոնինի (հորմոն, որի խտությունը տատանվում է օրվա ընթացքում և ծառայում է որպես ցիրկադային ռիթմերի հիմնական նշիչ) մակարդակը չափելու համակարգ: Հորմոնի մակարդակը բարձրանում է երեկոյան՝ ազդարարելով ֆիզիոլոգիական գիշերվա սկիզբը, և իջնում է առավոտյան:
Թեստը համատեղում է թղթե ժապավենը և սմարթֆոնի 3D տպիչով տպված ֆլուորեսցենտային հաշվարկիչը: Զգայունությունը բարձրացնելու համար հետազոտողներն օգտագործել են եվրոպիումի նանոմասնիկներ, որոնք կարող են վառ ազդանշան տալ: Համակարգը մելատոնինը հայտնաբերում է մինչև 10 պիկոգրամ խտությամբ արյան մեկ միլիլիտրում, մակարդակ, որը համապատասխանում է ֆիզիոլոգիական գիշերվա վաղ սկզբին:
Լաբորատոր մեթոդներից տարբերվող նոր տեխնոլոգիան պոտենցիալ հնարավորություն է տալիս տեղում ստանալ արդյունքներ՝ առանց արյան նմուշը լաբորատորիա ուղարկելու: Այն սկզբունքորեն նման է արագ թեստերին, բայց «այո» կամ «ոչ» պատասխանի փոխարեն ցույց է տալիս հորմոնի քանակական մակարդակը։
Հետազոտության գլխավոր հեղինակ Էնի Դյուի խոսքով՝ մշակման հիմնական նպատակներից մեկը տիեզերագնացների ցիրկադային ռիթմերի մոնիթորինգն է: Տիեզերական թռիչքի պայմաններում խաթարվում է ցերեկ-գիշեր բնական ցիկլը, ինչը կարող է ազդել քնի, զգոնության և կատարողականի վրա։
Տեխնոլոգիան կարող է նաև օգտակար լինել գիշերային հերթափոխով կամ փոփոխվող ժամանակացույցով աշխատող մարդկանց, ինչպես նաև քնի խանգարումների ուսումնասիրման համար: Հետազոտողները ներկայում փորձարկում են թեստը կամավորներից վերցված պլազմայի իրական նմուշների վրա: Նրանք նախատեսում են ստեղծել մելատոնինի անընդհատ մոնիթորինգի համակարգ, որը նման կլինի գլյուկոզան անընդհատ չափող սարքերին:
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում