Հղիության ընթացքում և ծննդաբերությունից կարճ ժամանակ անց նիկոտինի ազդեցությունը մկների մոտ առաջացրել է արյունաստեղծ ցողունային բջիջների և զարգացող իմունային համակարգի երկարատև փոփոխություններ: Սա հանգեցրել է գրիպի նկատմամբ ավելի ծանր արձագանքի չափահաս տարիքում: Արդյունքները հրապարակվել են Stem Cell Reports գիտական ամսագրում:
ԱՄՆ-ում Սանտա Քրուսի Կալիֆոռնիական համալսարանից Քամիլա Ֆորսբերգի գլխավորած հետազոտական խումբը հղի մկներին նիկոտինի ազդեցության է ենթարկել՝ ուսումնասիրելու համար նախածննդյան ազդեցությունն արյունաստեղծ համակարգի վրա: Սերունդներն ունեցել են ավելի քիչ արյունաստեղծ ցողունային բջիջներ (հասուն իմունային բջիջներ արտադրող), ինչպես նաև այդ բջիջներում իմունակարգավորող գեների փոփոխված օրինաչափություններ: Այս փոփոխությունները շարունակվել են չափահաս տարիքում, չնայած նիկոտինի ազդեցությունը դադարեցվել է ծնվելուց կարճ ժամանակ անց:
Իմունային վնասը գրեթե աննկատ է եղել նորմալ պայմաններում. չափահաս մկների արյան մեջ եղել է իմունային բջիջների նորմալ քանակ: Սակայն թոքերում ավելի քիչ մշտական մակրոֆագեր են եղել (իմունային բջիջներ, որոնք ապահովում են պաշտպանության առաջին գիծը պաթոգենների դեմ): Երբ նիկոտինի նախածննդյան ազդեցությանը ենթարկված մկները հետագայում վարակվել են գրիպի վիրուսով, նրանց իմունային համակարգն արձագանքել է բորբոքման աճով և իմունային բջիջների ավելի մեծ ներհոսքով դեպի թոքեր: Սա հանգեցրել է թոքերի ավելի ծանր վնասվածքի և քաշի ավելի մեծ կորստի:
«Սա ցույց է տալիս, թե որքան զգայուն է զարգացող արյունաստեղծ համակարգը շրջակա միջավայրի նկատմամբ: Արյան ցողունային բջիջները հաստատում են իմունային համակարգի հավասարակշռությունը և պահպանում են կյանքի վաղ շրջանում իրենց հանդիպածի հիշողությունները: Կյանքի առաջին շաբաթներին ազդեցությունը կարող է փոխել այս հավասարակշռությունն այնպես, որ այն մնա թաքնված, մինչև մարմինը չհանդիպի վարակի և չորոշի իմունային առողջությունը մեծ տարիքում», - բացատրել է դոկտոր Մարսել Ռոմելը:
Հղիության ընթացքում ծխելը հայտնի է իր բացասական ազդեցությամբ պտղի զարգացման, այդ թվում՝ իմունային համակարգի վրա: Ծխող մայրերի երեխաները ավելի հակված են շնչառական վարակներ ունեալ, որոնք կարող են ավելի ծանր լինել։
Սակայն ծխախոտի ծուխը, նիկոտինից բացի, պարունակում է բազմաթիվ վնասակար նյութեր, ինչը դժվարացնում է միայն նիկոտինի ազդեցության գնահատումը: Հետազոտությունն օգնում է պատասխանել այս հարցին՝ առանձնացնելով նիկոտինի ազդեցությունը մկան մոդելի վրա: «Վաղ զարգացման ընթացքում տեղի ունեցողը կարող է ձևավորել ողջ կյանքի առողջությունը: Մեր արդյունքները ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող է նիկոտինի նախածննդյան ազդեցությունն անդառնալիորեն փոխել իմունային համակարգի կառուցման համար պատասխանատու ցողունային բջիջները», - նշել է դոկտոր Թեյլոր Քուլը։
Չնայած մկների վրա կատարված փորձերի արդյունքները պարտադիր չէ, որ ուղղակիորեն վերաբերեն մարդկանց, հետազոտությունը կարևոր հարցեր է առաջացնում նիկոտինի ազդեցության վերաբերյալ հղիության և վաղ զարգացման ընթացքում, այդ թվում՝ էլեկտրոնային սիգարետների և նիկոտինի փոխարինող թերապիայի միջոցով:
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում