Աշնանը և ձմռանը ցերեկային ժամերի կրճատումը կարող է տրամադրության և էներգիայի անկման պատճառ դառնալ, սակայն որոշ դեպքերում խոսքը սեզոնային աֆեկտիվ խանգարման մասին է, որը դեպրեսիայի տեսակ է, որի ախտանիշները կրկնվում են տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, գրել է Health Day-ը։
Մասնագետները խորհուրդ են տալիս չանտեսել տրամադրության երկարատև փոփոխությունները և անհրաժեշտության դեպքում դիմել բժշկական օգնության։
Քլիվլենդի կլինիկայի տվյալներով՝ ամերիկացիների 10-20 տոկոսը հայտնում է տրամադրության թեթև անկման մասին տարվա ավելի մութ ամիսներին։ Սեզոնային աֆեկտիվ խանգարումը բնութագրվում է ախտանիշներով, որոնք կարող են զգալիորեն ազդել առօրյա կյանքի վրա և տևել չորսից հինգ ամիս։
Ամենից տարածվածը խանգարման ձմեռային տեսակն է, որը սովորաբար սկսվում է ուշ աշնանը կամ վաղ ձմռանը և մեղմանում է գարնանը։ Կա նաև ամառային տեսակը, որի ախտանիշներն ի հայտ են գալիս ուշ գարնանը կամ ամռան սկզբին։
Խանգարման ճշգրիտ պատճառները դեռևս պարզված չեն: Հետազոտողները ենթադրում են, որ դեր են խաղում ժառանգականությունը, ուղեղի գործառույթը և կենսաբանական ռիթմերի խանգարումները: Մասնավորապես, ցերեկային ժամերի կրճատումը կարող է ազդել սերոտոնինի ակտիվության վրա, որը մասնակցում է տրամադրության կարգավորմանը, ինչպես նաև մելատոնինի ակտիվության վրա, որն օգնում է օրգանիզմին պահպանել քնի և արթուն լինելու ցիկլը:
Հնարավոր ախտանիշներից են դեպրեսիան, սովորական գործունեության նկատմամբ հետաքրքրության կորուստը, հոգնածությունը, կենտրոնանալու դժվարությունը, դյուրագրգռությունը, քնի, ախորժակի և քաշի փոփոխությունները: Եթե այս ախտանիշները շարունակվում են երկու շաբաթ կամ ավելի, մասնագետները խորհուրդ են տալիս դիմել բժշկի:
Սեզոնային աֆեկտիվ խանգարումը բուժելի է: Հիմնական մեթոդներից մեկը լուսային թերապիան է՝ օգտագործելով 10 հազար լյուքս պայծառությամբ հատուկ լամպ: Մայո կլինիկայի հոգեբան Քրեյգ Սավչուկը խորհուրդ է տալիս նման սեանսներ անցկացնել արթնանալուց հետո, մոտավորապես 20 րոպե մեկ ժամվա ընթացքում: Բուժման այլ տարբերակներից են կոգնիտիվ վարքային թերապիան և հակադեպրեսանտները, որոնք անհատապես նշանակվում են բժշկի կողմից: Ամենօրյա սովորությունները նույնպես կարող են օգնել. ցերեկային լույսի ներքո զբոսանքները, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, սիրելիների հետ ժամանակ անցկացնելը և սովորական առօրյա ռեժիմի պահպանումը: Եթե ախտանիշները կրկնվում են ամեն տարի, մասնագետները խորհուրդ են տալիս կանխարգելիչ միջոցառումները քննարկել բժշկի հետ՝ մինչև հաջորդ սեզոնի սկսվելը:
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում