Գիտնականները փորձարկել են անոթները խոլեստերինային վահանիկներից մաքրող առաջին դեղը

Ամերիկացի հետազոտողները հատուկ նանոթելեր են ստեղծել, որոնք կարող են մարդու զարկերակներից եւ այլ անոթներից հեռացնել խոլեստերինային վահանիկները եւ ճարպային պալարները, եւ դրանց աշխատանքը հաջողությամբ ստուգել են մկների վրա: Փորձերի արդյունքները ներկայացվել են Սան Ֆրանցիսկոյում տեղի ունեցած ATVB 2018 գիտաժողովում:

«Աթերոսկլերոզի զարգացումը կարելի է արգելակել՝ օգտագործելով ստատինները եւ այլ դեղամիջոցներ, որոնք նվազեցնում են խոլեստերինի «վատ» տեսակների խտությունը: Մյուս կողմից, ինչպես ցույց են տալիս վերջին փորձերը, ստատիններն անկարող են վերացնել հիվանդության արդեն գոյություն ունեցող հետքերը: Մեր թելերը կարող են այս խնդիրը լուծել»,- ասել է Չիկագոյի Հյուսիսարեւմտյան համալսարանից Նիլ Մանսուքհանին:

Մանսուքհանին եւ նրա գործընկերները աթերոսկլերոզի դեմ ռեալ դեղի ստեղծման առաջին քայլն են կատարել՝ փորձարկումներ իրականացնելով կարճ սպիտակուցային մոլեկուլներով, որոնք մարդու արյան մեջ ընկնելով կարող են ինքնուրույն հավաքվել երկար թելանման շղթաներում:

Գիտնականները դրանք այնպես էին ձեւափոխել, որ դրանց «գլուխն» իր կառուցվածքով սկսել է հիշեցնել apoA1 սպիտակուցի առանցքային հատվածը, այդ թվում՝ նաեւ խոլեստերինի: Կենսաբանների մտահղացմամբ՝ նման թելերը կկառչեն ճարպային վահանիկներին, դրանք կպոկեն անոթների մակերեւույթից եւ կտեղափոխեն լյարդ, որտեղ կքայքայվեն մասերի եւ արյան հոսքից աստիճանաբար դուրս կգան:

Այս գաղափարով առաջնորդվելով՝ գիտնականները համանման թելերից լուծույթը ներարկել են մի քանի մկների մարմնի մեջ, որոնց մոտ LXR գենը հեռացվել էր, որը պատասխանատու է լյարդի բջիջներում խոլեստերինի նորմալ արտադրման համար: Եթե այսպիսի կրծողները յուղոտ սնունդով էին սնվում, արագ աթերոսկլերոզ էին ձեռք բերում եւ սատկում մեծ թվով խոլեստերինային վահանիկներով աորտայի ծածկվելու հետեւանքով:

Այս փորձերը ցույց են տվել, որ սպիտակուցային թելերի նույնիսկ փոքր դոզաների ներարկումը խոլեստերինային վահանիկների թիվը 9 տոկոսով կրճատել է, իսկ բուժման ընդամենը 8 շաբաթում մկների արյունատար համակարգի բոլոր մասերում՝ 11 տոկոսով, եւ նկատելիորեն երկարացրել է նրանց կյանքի տեւողությունը:

Մանսուքհանին եւ նրա գործընկերները հույս ունեն առաջիկայում սկսել այս դեղի մինչկլինիկական եւ կլինիկական փորձարկումները: Միաժամանակ, գիտնականներն ընդգծում են, թե չարժի սպասել, որ իրենց դեղամիջոցն արդեն վաղը դեղատներում կհայտնվի՝ դրա անվտանգությունն ու արդյունավետությունը ստուգելու համար կպահանջվի եւս մի քանի տարի:

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում