Science Advances: Սոլյարիների կանոնավոր օգտագործումը ծերացնում է մաշկը գենետիկ մակարդակում

Science Advances ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ սոլյարիների կանոնավոր օգտագործումը հանգեցնում է մաշկի բջիջների գենետիկ փոփոխությունների։ Դրանց պատճառով մաշկը «մոլեկուլային առումով ավելի հին» է դառնում, քան զգալիորեն ավելի մեծ տարիք ունեցող մարդկանց մաշկը։ Սա առաջին խոշոր հետազոտությունն է, որը համեմատել է սոլյարիից օգտվող երիտասարդների և նրանցից գրեթե երկու անգամ մեծ մարդկանց մաշկի մուտացիոն պատկերը։

Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի և Հյուսիսարևմտյան համալսարանի գիտնականները վերլուծել են ավելի քան 32 000 մաշկաբանական պացիենտների տվյալներ։ Ուսումնասիրվել է տեղեկատվություն սոլյարիների օգտագործման, արևային այրվածքների և մելանոմայի (մաշկի քաղցկեղի վտանգավոր տեսակ) ընտանեկան պատմության վերաբերյալ։ Գենետիկ վերլուծության համար առանձնացվել են 26 դոնորների մաշկի նմուշներ, որոնցից սեքվենավորվել է ընդհանուր առմամբ 182 բջիջ։

Պարզվել է, որ սոլյարի պարբերաբար հաճախող երիտասարդների մաշկն ունեցել է ավելի շատ գենետիկ մուտացիաներ, քան նրանցից երկու անգամ մեծ և արհեստական արևայրուքից չօգտվող մարդկանց մաշկը։ Դա հատկապես նկատելի է մարմնի այն հատվածներում, որոնք հազվադեպ են ենթարկվում արևի ճառագայթների ազդեցությանը, բայց հաճախ են ճառագայթահարվում սոլյարիում (օրինակ՝ մեջքի ստորին հատվածը)։

Նման մուտացիաները նպաստում են մաշկի քաղցկեղի, հատկապես մելանոմայի առաջացմանը, որը մաշկի քաղցկեղի ամենամահաբեր տեսակն է։ ԱՄՆ-ում տարեկան մոտ 11 000 մարդ մահանում է մելանոմայից, և դրա տարածվածությունն աճել է արհեստական արևայրուքի սարքերի հանրայնացմանը զուգահեռ։

Մեխանիզմը հստակ է. սոլյարիի լամպերն արձակում են ուլտրամանուշակագույն (UV) ճառագայթներ, որոնք վնասում են մաշկի բջիջների ԴՆԹ-ն և ուժեղացնում մուտացիաների կուտակումը։ Այս փոփոխություններն անդառնալի են. ըստ հետազոտության հեղինակների, դրանցից խուսափելու միակ հուսալի միջոցն արհեստական ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ազդեցության նվազեցումն է։

Այս հայտնագործությունը հաստատում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության դիրքորոշումը, որը սոլյարիները դասում է քաղցկեղածինների նույն խմբին, ինչ ծխախոտի ծուխն ու ասբեստը՝ նյութեր, որոնք ապացուցված կերպով մեծացնում են ծանր հիվանդությունների ռիսկը։

Բացի քաղցկեղի ռիսկից, այս հետազոտությունն ընդգծում է նաև սոլյարիից օգտվողների մաշկի արագացված «կենսաբանական ծերացման» էֆեկտը. մուտացիաների քանակով դրա բջիջները կարող են նմանվել զգալիորեն ավելի մեծ տարիքի մարդկանց մաշկին։ Ուստի մաշկաբանները հորդորում են խուսափել սոլյարիներից և նախապատվությունը տալ բրոնզագույն երանգ ստանալու ավելի անվտանգ մեթոդներին (օրինակ՝ ինքնարևայրուքի միջոցներին), իսկ բնական արևայրուքի դեպքում միշտ օգտագործել արևապաշտպան քսուքներ։

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում