Նոր գելը «վերականգնում» է ատամի էմալն առանց ֆտորիդների․ NatCom

Նոթինգհեմի համալսարանի հետազոտողները մշակել են գել, որը կարող է վերականգնել ատամի էմալը հենց դրա մակերեսին։ Դրա հիմքում այնպիսի սպիտակուցներ են, որոնք նմանակում են նորածինների մոտ էմալի ձևավորման ժամանակ գործող սպիտակուցներին։ Դրանք ուղղորդում են հանքանյութերի բյուրեղացումը անմիջապես թքից։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Nature Communications (NatCom) ամսագրում։

Ատամի էմալը մարդու մարմնի ամենապինդ հյուսվածքն է, սակայն այն ընդունակ չէ ինքնավերականգնման, քանի որ դրանում կենդանի բջիջներ չկան։ Գոյություն ունեցող ատամի մածուկներն ու ռեմիներալացման միջոցառումները հանքանյութերը քսում են արտաքինից՝ առանց իսկական էմալի կանոնավոր բյուրեղային կառուցվածքը վերարտադրելու։ Նոր մոտեցումն արմատապես տարբերվում է այժմյան մոտեցումից։

Նոթինգհեմի համալսարանի Կենսաբժշկական ճարտարագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր Ալվարո Մատայի լաբորատորիայում մշակված բիոմիմետիկ սպիտակուցները ինքնակազմակերպվում են որպես ատամի մակերեսին գտնվող մատրիցաներ։ Այս մատրիցան կապում է թքի մեջ եղած կալցիումի և ֆոսֆատի իոնները և ուղղորդում դրանք դեպի այն կետերը, որտեղ էմալի կառուցվածքը խախտված է, այսինքն՝ հանքայնացումը տեղի է ունենում շերտ առ շերտ՝ կրկնելով բնական հյուսվածքի բյուրեղագրությունը։

«Մենք ցույց տվեցինք, որ հնարավոր է ատամի վրա իսկական էմալ «աճեցնել»՝ ոչ թե պարզապես վրայից հանքային շերտ քսել, այլ վերականգնել դրա աստիճանակարգային կառուցվածքը», — պարզաբանել է աշխատանքի առաջին հեղինակ, հետդոկտորանտ Աբշար Հասանը։

Վերականգնված նյութը փորձարկել են իրական օգտագործումը նմանակող պայմաններում․ նմուշները ենթարկվել են ծամելու, ատամի խոզանակով մաքրելու ծանրաբեռնվածությանը և թթվային միջավայրի ազդեցությանը։ Պնդությամբ և բյուրեղների կանոնավորությամբ նոր նյութը համադրելի է եղել բնական էմալի հետ։

Մշակված միջոցը չի պարունակում ֆտորիդներ և չի պահանջում հատուկ սարքավորումներ։ Տեխնոլոգիայի առևտրայնացման համար արդեն ստեղծվել է Mintech-Bio ստարտափը։

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում