Երկվորյակների շրջանում իրականացված խոշոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ վաղ չափահաս տարիքում գեներալիզացված տագնապի ախտանիշների տատանումներն ավելի հաճախ կապված են կյանքի հանգամանքների հետ, սակայն այս դրսևորումների հիմքում ընկած է կայուն գենետիկ բաղադրիչը։ Աշխատանքը հրապարակվել է Psychological Medicine (PM) ամսագրում։

Գիտնականները վերլուծել են Անգլիայի և Ուելսի 6429 զույգ երկվորյակների տվյալները՝ 23-ից 26 տարեկան տարիքում։ Պարզվել է, որ այս տարիքում տագնապի կայունության մոտ 60%-ը կարելի է բացատրել ժառանգական գործոններով։ Միևնույն ժամանակ, տագնապի մակարդակի կարճաժամկետ փոփոխությունները հիմնականում պայմանավորված են եղել արտաքին միջավայրի ազդեցությամբ՝ աշխատավայրի սթրեսով, հարաբերությունների հետ կապված խնդիրներով կամ այլ առօրյա իրադարձություններով։

Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, որ երիտասարդ չափահասների մոտ տագնապի ախտանիշները խմբավորվում են երկու հիմնական կլաստերների մեջ։ Առաջինը կապված է ֆիզիկական դրսևորումների՝ լարվածության, անհանգստության և անհարմարության հետ, իսկ երկրորդը ներառում է չափից դուրս մտահոգություններ և սթրեսային իրավիճակներից խուսափելու ձգտում։ Ընդ որում, երկու տեսակներն էլ հիմնականում հիմնված են ընդհանուր գենետիկ հիմքի վրա, սակայն տարբեր կերպ են ձևավորվում կյանքի հանգամանքների ազդեցությամբ։

«Մենք պարզել ենք, որ 23-ից 26 տարեկանում ընդհանուր տագնապի կայունությունը մեծապես բացատրվում է գենետիկայով, մինչդեռ փոփոխություններն ավելի շատ արտացոլում են շրջակա միջավայրի ազդեցությունը», - նշել է աշխատանքի առաջատար հեղինակ Ժենևիև Մորնո-Վայանկուրը՝ Մոնրեալի համալսարանից։

Գիտնականներն ընդգծում են, որ ժառանգականության բարձր մակարդակը չի նշանակում, որ ամեն ինչ կանխորոշված է։ Գենետիկ գործոնները ստեղծում են միայն հիմք, իսկ տագնապի կոնկրետ դրսևորումը կախված է փորձից և դժվարությունների հաղթահարման ռազմավարություններից։ Այսպես, համաշխարհային իրադարձությունները, ինչպիսին է COVID-19 համավարակը, ուժեղացրել են ախտանիշները, ինչը ցույց է տալիս գենետիկ նախատրամադրվածության և սթրեսային հանգամանքների միջև փոխազդեցությունը։

Հետազոտության արդյունքներն օգնում են ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես է զարգանում տագնապը երիտասարդ տարիքում, այն ժամանակահատվածում, երբ մարդիկ սկսում են ինքնուրույն կյանք, կարիերա և հարաբերություններ են կառուցում։ Հեղինակների կարծիքով՝ այս գիտելիքը կարող է օգտակար լինել տագնապային խանգարումների գենետիկ մարկերներ գտնելու և կանխարգելման ու թերապիայի նոր մեթոդներ մշակելու համար։