Եվրոպական առողջապահական մարմինները զգուշացնում են, որ 2025 թվականի ամռանը կարող է մոծակների միջոցով փոխանցվող հիվանդությունների ռեկորդային աճ գրանցվել: Արևմտյան Նեղոսի վիրուսը և չիկունգունյան առավել լուրջ մտահոգությունն են առաջացնում:

Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնի (ECDC) տվյալներով՝ Եվրոպայում մոծակների սեզոնը ավելի երկար և ինտենսիվ բնույթ է ստանում: Դա պայմանավորված է միջին ջերմաստիճանի բարձրացմամբ, ավելի մեղմ ձմեռներով և տեղումների փոփոխությամբ՝ գործոններ, որոնք բարենպաստ պայմաններ են ստեղծում մոծակների բազմացման և նրանց միջոցով հիվանդությունների տարածման համար:

Առողջապահության և կլիմայի փորձագետները նշում են, որ կլիմայի փոփոխությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մոծակների միջոցով փոխանցվող հիվանդությունները Եվրոպայում էնդեմիկ են դառնալու, գրում է Euronews-ը:

«Եվրոպան մտնում է նոր փուլ, որտեղ մոծակների միջոցով հիվանդությունների ավելի երկար, ավելի մեծ և ավելի ինտենսիվ փոխանցումը նոր իրականություն է դառնում», - հայտարարել է Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնի տնօրեն Փամելա Ռենդի-Վագները:

Ըստ գործակալության՝ 2025 թվականին Եվրոպայում գրանցվել է չիկունգունիայի 27 բռնկում, որը մայրցամաքում ամենաբարձր թիվն է: Բացի դրանից, գրանցվել է Արևմտյան Նեղոսի վիրուսային վարակի 335 դեպք, որը վերջին երեք տարվա ընթացքում ամենաբարձր ցուցանիշն է։ Վիճակագրությունը վերաբերում է ինչպես ԵՄ անդամ պետություններին, այնպես էլ մայրցամաքային Եվրոպայի մի շարք այլ երկրների։

Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնը կանխատեսում է, որ առաջիկա շաբաթներին դեպքերի թիվը կշարունակի աճել, քանի որ վիրուսների գագաթնակետային շրջանը հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածն է։

Չիկունգունյա վիրուսի հիմնական վեկտորը՝ Aedes albopictus մոծակը, որը հայտնի է նաև որպես ասիական շերտավոր մոծակ, այժմ հայտնաբերվել է 16 եվրոպական երկրներում և 369 տարածաշրջաններում։ Համեմատության համար նշենք, որ տասը տարի առաջ դրա առկայությունը գրանցվել է ընդամենը 114-ում։

Արևմտյան Նեղոսի վիրուսային վարակի դեպքեր ամեն տարի գրանցվում են նոր քաղաքներում և վարչական միավորներում։ 2025 թվականին տուժած տարածքների ցանկին ավելացվել են Ռումինիայի Սալայ շրջանը և Իտալիայի Լատինա և Ֆրոզինոնե նահանգները, որտեղ վարակի հետևանքներից առնվազն տասը մարդ է մահացել։

 «Մժեղների միջոցով տարածվող հիվանդությունների տարածմանը զուգընթաց, Եվրոպայում ավելի ու ավելի շատ մարդիկ կհայտնվեն ռիսկի խմբում»,- ընդգծել է Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնի սննդային, ջրային, վեկտորային և զոոնոտիկ հիվանդությունների բաժնի ղեկավար, դոկտոր Սելին Գոսները։

Արևմտյան Նեղոսի վիրուսով վարակված մարդկանց մեծ մասն անցնում է առանց ախտանիշների, սակայն որոշ դեպքերում, մասնավորապես՝ էնցեֆալիտի (գլխուղեղի բորբոքում) և մենինգիտի (գլխուղեղի և ողնուղեղի շուրջ թաղանթների բորբոքում) հնարավոր են լուրջ բարդություններ։

Չիկունգունյան կարող է ջերմություն, գլխացավ, սրտխառնոց, ցան, մկանային ցավ, հոդերի այտուցվածություն և հյուծող հոդերի ցավ առաջացնել, որը հաճախ բավական երկար է տևում։

Ներկայում չիկունգունյա կամ Արևմտյան Նեղոսի վիրուսների համար հատուկ բուժման եղանակներ չկան։ Եվրոպական Միությունը հաստատել է չիկունգունյայի դեմ երկու պատվաստանյութ, սակայն Արևմտյան Նեղոսի վիրուսի դեմ արդյունավետ պատվաստանյութ չկա։

Ահա թե ինչու կանխարգելումը մնում է այս վարակների տարածման դեմ պայքարի հիմնական միջոցը։ Ըստ դոկտոր Սելին Գոսների՝ երկրները պետք է «ուժեղացնեն և ընդլայնեն մոծակների դեմ պայքարի արդյունավետ և էկոլոգիապես մաքուր միջոցառումները»։

Բնակիչներին միաժամանակ խորհուրդ է տրվում անձնական պաշտպանիչ միջոցներ ձեռնարկել։ Այն վայրերում, որտեղ վարակված մոծակները տարածված են, խորհուրդ է տրվում օգտագործել վանող միջոցներ, առավոտյան և երեկոյան ժամերին կրել երկարաթև տաբատներ և հագուստ, ինչպես նաև պատուհաններին, օդորակիչներին և օդափոխիչներին մոծակներից պաշտպանող ցանցեր օգտագործել։