Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ գլխուղեղի առանձին հատվածներում երկաթի բարձր պարունակությունը վկայում է ճանաչողական ֆունկցիաների խանգարման ռիսկի մասին՝ առաջին ախտանիշների ի հայտ գալուց տարիներ առաջ։ Աշխատանքը հրապարակվել է «Radiology» ամսագրում։

«BIOCARD» երկարաժամկետ ծրագրի շրջանակներում հետազոտողները դիտարկել են այն տարեց մարդկանց, ովքեր աշխատանքի սկզբում դեմենցիայի նշաններ չեն ունեցել։ Քանակական ընկալունակության ՄՌՏ-հետազոտության միջոցով նրանք գնահատել են երկաթի մակարդակը գլխուղեղի 10 առանցքային հատվածներում։ Մասնակիցները գրեթե ութ տարվա ընթացքում անցել են կանոնավոր կոգնիտիվ թեստեր։

Դիտարկումների ավարտին 27 մարդու մոտ զարգացել են թեթև ճանաչողական խանգարումներ կամ դեմենցիա։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ հենց երկաթի ավելցուկն էլ հետազոտության սկզբում կանխատեսում է ճանաչողական խնդիրների զարգացումը։ Երկաթի բարձր պարունակությամբ մարդկանց մոտ ռիսկը մոտ երկու անգամ ավելի բարձր է եղել։ Հատկապես արտահայտված ազդեցություն է դիտվել նրանց մոտ, ում մոտ արդեն իսկ գրանցվել էր ամիլոիդի կուտակում՝ Ալցհայմերի հիվանդության գլխավոր նշաններից մեկը։

Հետազոտության առաջատար հեղինակ Սյույ Լիի խոսքով՝ երկաթը կարող է վաղ կենսամարկերի դեր խաղալ նեյրոդեգեներացիայի համար։ Դրա ավելցուկը նպաստում է բորբոքմանը և բջիջների վնասմանը, ինչպես նաև ուժեղացնում է այլ պաթոլոգիական սպիտակուցների ազդեցությունը։

Գիտնականներն ընդգծում են, որ հետազոտությունը հեռանկարներ է բացում գլխուղեղում երկաթի չափումները որպես ռիսկի վաղ մարկեր և հնարավոր թերապևտիկ ուղղություն կիրառելու համար։ Ապագայում թիմը նախատեսում է ընդլայնել աշխատանքը ավելի բազմազան պացիենտների խմբերի վրա և ուսումնասիրել երկաթի փոխազդեցությունն այլ պաթոլոգիական գործընթացների հետ, ներառյալ ամիլոիդի և տաու-սպիտակուցի կուտակումը։