նախընտրելի դարձնել
Պեկինի չինական բժշկության համալսարանի Դոնժժիմեն հիվանդանոցում կայացել է ավանդական չինական բժշկության պատրաստի արտադրանքի ժամանակակից կիրառման վերաբերյալ ներածական դասախոսություն: Դեղագործական անձնակազմը ներկայացրել է բուսական պատրաստուկների կլինիկական կիրառությունները և ցուցադրել ամենատարածված տեսակների նմուշներ:
Դասախոսությունը վարել է Վան Չաոն, ով դեղագործական բաժնի ներկայացուցիչ է, նշելով, որ չինական բժշկությունը հազարամյակներ շարունակ բնական միջոցներ է օգտագոչծել՝ մարդու առողջությունը պահպանելու համար։
«Չինական բուժիչ բույսերը պարզապես դեղաբույսեր չեն, այլ մշակույթի և գիտության կարևոր մաս, որոնք համատեղում են հին փորձը և ժամանակակից տեխնոլոգիաները», - ընդգծել է նա։
Դեղաբույսերը կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում Ավանդական չինական բժշկություն համակարգում։ Հնագույն աղբյուրներում, ինչպիսին է «Շոուվեն ցզեցզի» բառարանը (մ. թ. II դար), արդեն իսկ նշվում է, որ «բժշկությունը խոտ է, որը բուժում է հիվանդությունները»։ Այդ ժամանակվանից ի վեր չինական բուսաբուժությունը դարձել է բժշկական պրակտիկայի հիմքը, իսկ դրա բաղադրատոմսերը փոխանցվում և կատարելագործվում են ավելի քան երկու հազար տարի շարունակ։
Չինական դեղագործական տեղեկագրի տվյալների համաձայն, այսօր հայտնի է ավելի քան 11 հազար տեսակի դեղաբույս, որոնցից մոտ 500-ը օգտագործվում են առօրյա կլինիկական պրակտիկայում։ Դրանց թվում են ժենշենը, կորդիցեպսը, աստրագալը, հրեշտակաբույսը, քաղցրարմատը, կոճապղպեղը և շատ ուրիշներ։
Ավանդական չինական բժշկության օգտագործմանը պատրաստ դեղամիջոցները (այսպես կոչված՝ decoction-ready medicines) իրենցից ներկայացնում են մանրակրկիտ մշակված բուսական հումք, որը պիտանի է արագ եփուկներ և թուրմեր պատրաստելու համար։
Այս ձևաչափը ակտիվորեն ներդրվում է Չինաստանի հիվանդանոցներում և դեղատներում, քանի որ ապահովում է՝ որակի ստանդարտացում, դեղաչափման հարմարավետություն, պատրաստման ժամանակի կրճատում, թերապիայի անվտանգության և արդյունավետության բարձրացում։
Վերջին տարիներին նման ձևաչափերն ակտիվորեն արտահանվում են՝ առաջին հերթին Ասիայի, Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի այն երկրներ, որտեղ աճում է հետաքրքրությունը հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման բնական մեթոդների նկատմամբ։
Դասախոսության ժամանակ ներկայացված օրինակներից մեկը վարդն էր։ Դրա չբացված կոկոնները ավանդաբար օգտագործվում են չինական բժշկության մեջ՝ որպես միջոց ցի (qi) էներգիայի և արյան շրջանառությունը բարելավելու, ցավը և էմոցիոնալ լարվածությունը թուլացնելու համար։
«Վարդն օգտագործվում է լյարդի ցիի դանդաղեցման, մարսողության խանգարումների և դաշտանային խնդիրների դեպքում։ Դրա բույրը օգնում է հանգստացնել և հավասարակշռել ներքին վիճակը», – պարզաբանել է Վան Չաոն։
Հատկանշական է, որ այս բույսի մշակութային պատմությունը կապված է նաև Չինաստանի հետ. այստեղից է վարդը բերվել Եվրոպա 18-րդ դարում, որտեղ այն հետագայում դարձել է սիրո խորհրդանիշ։
Այսօր չինական ավանդական բժշկության բաղադրիչներից շատերը անցնում են գիտական ստուգում և հավաստագրում։ Գիտնականները առանձնացնում են ակտիվ նյութեր՝ ֆլավոնոիդներ, եթերայուղեր, պոլիսախարիդներ, ալկալոիդներ և հաստատում դրանց դեղաբանական ազդեցությունը՝ հակաբորբոքային, հակաօքսիդանտ, ցավազրկող և իմունախթանիչ։
Չինաստանում ավելի քան 300 գիտահետազոտական կենտրոն է գործում, որոնք զբաղվում են Ավանդական չինական բժշկության դեղամիջոցների մշակմամբ և ստանդարտացմամբ։ Չինաստանի ավանդական չինական բժշկության հարցերով պետական վարչության տվյալներով՝ ոլորտի ծավալը գերազանցել է 1 տրիլիոն յուանը, իսկ պատրաստի դեղամիջոցների մասնաբաժինը տարեկան աճում է։
Ինչպես նշում են մասնագետները, ժամանակակից տեխնոլոգիաները՝ սկսած բույսերի թվային նույնականացումից մինչև դեղաչափման ինտելեկտուալ համակարգեր, օգնում են ավանդական բաղադրատոմսերը տեղափոխել ժամանակակից դեղագործության ձևաչափ։
«Ավանդական չինական բժշկությունը ոչ միայն մշակութային ժառանգություն է, այլև բժշկության ապագա զարգացման կարևոր ուղղություն։ Մենք ձգտում ենք պահպանել հնագույն գիտելիքները և միավորել դրանք նորարարությունների հետ՝ բուժումն ավելի մատչելի և գիտականորեն հիմնավորված դարձնելու համար», – ասել է Վան Չաոն։
Ավանդական չինական բժշկությունը բժշկական համալիր համակարգ է, որը ներառում է բուսաբուժություն (ֆիտոթերապիա), ասեղնաբուժություն (ակուպունկտուրա), թույնա մերսում, կրակով թերապիա և դիետոլոգիա։ Դեղորայքային բազայի հիմքը կազմում են բուսական, հանքային և կենդանական ծագման պատրաստուկները։
Խորեն Գրիգորյան Պեկինից
